Σχολικός διαγωνισμός: "Γίνε επιστήμονας του Κασίνι για μία ημέρα"

Καλωσορίσατε στην 10η έκδοση του παγκόσμιου διαγωνισμού ''Επιστήμονας του Κασίνι για μια μέρα'' (Cassini-Scientist for a day)!

Ειδικοί επιστήμονες από τους διεθνείς και ευρωπαϊκούς οργανισμούς NASA και ESA ασχολούνται με το σχεδιασμό μελλοντικών παρατηρήσεων του διαστημόπλοιου Cassini που θα σταλεί σε σημεία που εσείς θα υποδείξετε επειδή εκτιμάτε ότι αυτά πρέπει να τα μελετήσουν οι επιστήμονες.
Ο διαγωνισμός ''Επιστήμονας του Κασίνι για μια μέρα'' (Cassini-Scientist for a day) είναι η δική σου ευκαιρία να μας προτείνεις που πιστεύεις ότι πρέπει να στραφούν οι κάμερες του διαστημικού σκάφους Cassini, κατά την επόμενη παρατήρηση του, που έχει προγραμματιστεί για το φθινόπωρο για να έχουμε ενδιαφέρουσες μετρήσεις.
Η ειδική ομάδα της NASA έχει επιλέξει τρεις πιθανούς στόχους παρατήρησης. Καθένας από τους τρεις στόχους έχει ιδιαίτερη επιστημονική αξία, και στην πραγματικότητα το Cassini θα παρατηρήσει και τους τρεις.

Η αποστολή σου είναι να αποφασίσεις ποιος από αυτούς τους τρεις στόχους έχει το μεγαλύτερο επιστημονικό ενδιαφέρον και να γράψεις μια έκθεση (μέχρι 500 λέξεις) που να εξηγεί τους λόγους καθώς και τι είδους γνώσεις εκτιμάς ότι μπορούμε να αποκτήσουμε μέσα από αυτή την παρατήρηση που προτείνεις.

Οι τρεις επιλεγμένοι στόχοι που θα παρατηρηθούν είναι: ο δορυφόρος Υπερίων, οι δορυφόροι Ρέα και Τιτάνας, και ο πλανήτης Κρόνος.
Ακολουθεί περιγραφή του διαστημοπλοίου Cassini-Huygens καθώς και των τριών στόχων από ειδικούς επιστήμονες της ΝASA. Στόχος σου είναι να αποκτήσεις όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες για τους τρεις στόχους και να επιλέξεις τον αγαπημένο σου και να μας γράψεις για αυτόν!
Οι εκθέσεις, οι οποίες θα έχουν έκταση μικρότερη των 500 λέξεων, θα αξιολογηθούν από ειδικούς επιστήμονες του Τομέα Αστροφυσικής, Αστρονομίας και Μηχανικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Οι συμμετέχοντες πρέπει να είναι από 10 έως 18 ετών. Θα υπάρξει νικητής για κάθε στόχο σε κάθε ηλικιακή κατηγορία.

Διαστημόπλοιο CASSINI-HUYGENS
Το διαστημόπλοιο Cassini-Huygens είναι μια ρομποτική αποστολή σε συνεργασία της NASA/ESA/ASI με στόχο τη μελέτη του συστήματος του Κρόνου, δηλαδή του πλανήτη Κρόνου και των δορυφόρων του. Η διαστημική αποστολή Cassini-Huygens άρχισε στις 15 Οκτωβρίου του 1997 και επτά χρόνια μετά την εκτόξευση και πολλαπλές διαπλανητικές τροχιές, τέθηκε σε τροχιά γύρω από τον Κρόνο την 1η Ιουλίου 2004.
Το διαστημικό όχημα αποτελείται από δύο βασικά μέρη: το τροχιακό σκάφος Cassini το οποίο διαγράφει επιλεγμένες τροχιές γύρω από τον Κρόνο και τους δορυφόρους του και τον δειγματολήπτη Huygens ο οποίος αποκολλήθηκε από το Cassini στις 25 Δεκεμβρίου του 2005 και προσεδαφίστηκε στον μεγαλύτερο δορυφόρο του Κρόνου, τον Τιτάνα στις 14 Ιανουαρίου του 2005. Αυτό αποτέλεσε την πρώτη προσεδάφιση σκάφους στο εξωτερικό ηλιακό σύστημα.
Το 2008 η NASA ανακοίνωσε τη διετή επέκταση της αποστολής ονομάζοντας την Cassini Equinox Mission, ενώ ακολούθως υπήρξε και νέα επέκταση έως το 2017. Δεκαέξι Ευρωπαϊκές χώρες στις οποίες συμμετέχει και η Ελλάδα και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, αποτελούν την ομάδα που είναι υπεύθυνη για το σχεδιασμό, την κατασκευή και το χειρισμό του Cassini και των οργάνων του καθώς και τη συλλογή δεδομένων.
To Cassini-Huygens είναι ένα διαστημικό σκάφος εξοπλισμένο ώστε να διερευνήσει 27 διαφορετικά επιστημονικά πεδία συλλέγοντας και αναλύοντας διάφορα δεδομένα. Το όχημα Cassini αποτελείται από 12 όργανα και το Huygens αποτελούνταν από έξι.
Συνολικά η αποστολή είναι ικανά εξοπλισμένη ώστε να διερευνήσει διεξοδικά όλα τα σημαντικά στοιχεία του συστήματος του Κρόνου καθώς και να αποκαλύψει άγνωστες πτυχές του πλανήτη και των δορυφόρων του μέσα από πολλαπλές λειτουργίες.
Μέχρι σήμερα η ανάλυση δεδομένων από το Cassini και το Huygens έχουν αποκαλύψει ιδιαίτερα επιστημονικά ευρήματα, πολλά από τα οποία μη αναμενόμενα και νέες ιδιότητες που αναπτύσσουν και διευρύνουν το ενδιαφέρον για το σύστημα του μακρινού αυτού πλανήτη.

ΣΤΟΧΟΣ Νο1: Δορυφόρος Υπερίων
Όταν βλέπετε εικόνες από αυτό το πλανητικό σώμα θα συμφωνείτε ότι αυτό δεν είναι ακριβώς αυτό που περιμένουμε να δούμε από ένα δορυφόρο του Κρόνου. Ο Υπερίωνας είναι ένα από τα πιο περίεργα και παράξενα όμορφα φεγγάρια σε ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα.
Έχει πεπλατυσμένο σχήμα και όλη του η επιφάνεια καλύπτεται από υπεράριθμους κρατήρες με αποτέλεσμα να μην είναι εμφανές σε ποιο σημείο ξεκινά ένας κρατήρας και τελειώνει ένας άλλος. Η παρουσία αυτών των κρατήρων είναι ικανή για να φανταστούμε πόσες βίαιες προσκρούσεις έχει δεχτεί και αντέξει στο παρελθόν αυτό το μικρό φεγγάρι.
Παρατηρήσατε ότι οι κρατήρες στον Υπερίωνα μοιάζουν να πηγαίνουν αρκετά βαθιά κάτω από την επιφάνεια του; Αυτό συμβαίνει επειδή ο Υπερίωνας είναι μια πολύ χαλαρή μπάλα από βράχο και πάγο. Θα μπορούσαμε να τον παρομοιάσουμε με μια μεγάλη χιονόμπαλα που ποτέ δεν συμπιέστηκε όσο πρέπει για να αποκτήσει ένα δυνατό σφαιρικό σχήμα.
Γι' αυτό το λόγο όταν βράχοι συντριβούν στον Υπερίωνα, αντί να αφήσουν κυκλικά σημάδια στην επιφάνεια του, αφήνουν βαθιές ανομοιόμορφες τρύπες που κατευθύνονται προς το κέντρο του δορυφόρου.
Ξέρετε όμως ποια είναι η πιο παράξενη ιδιότητα του Υπερίωνα; Ότι έχει μια χαοτική περιστροφή! Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και με τα πιο εξελιγμένα μαθηματικά μοντέλα, οι επιστήμονες δεν μπορούν να προβλέψουν αν θα δούμε την μπροστινή ή την πίσω πλευρά αυτού του φεγγαριού.
Αυτός ο μικρός δορυφόρος είναι ένα σύγχρονο μυστήριο και γι 'αυτό χρειαζόμαστε κοντινές φωτογραφίες, για να προσπαθήσουμε να ξεκλειδώσουμε το αίνιγμα “γιατί αυτό το φεγγάρι συμπεριφέρεται με αυτόν τον τρόπο”.
Τώρα, μπορεί να μην γνωρίζουμε ποια πλευρά του φεγγαριού θα δούμε, αλλά γνωρίζουμε ότι δεν θα απογοητευτούμε από τις εκπληκτικές φωτογραφίες του Υπερίωνα που θα στείλει το Cassini πίσω στη Γη.
Για αυτό και άλλους λόγους που κάνουν αυτό το δορυφόρο ιδιαίτερο προτείνουμε να κρατήσουμε τα όργανα του Cassini στον μυστηριώδη κόσμο του Υπερίωνα.

ΣΤΟΧΟΣ Νο2: Δορυφόροι Ρέα και Τιτάνας
H Ρέα και ο Τιτάνας, είναι δύο εξαιρετικά ενδιαφέροντα φεγγάρια του Κρόνου. Το μόνο σίγουρο είναι πως θα λάβουμε μια απολύτως εκπληκτική εικόνα, με τη Ρέα και το μυστηριώδη Τιτάνα 'δίπλα-δίπλα'...και σίγουρα όλοι θα θέλαμε να έχουμε μια τέτοια αφίσα στο σπίτι μας. Εκτός από την ομορφιά της, αυτές οι εικόνες μπορούν να βοηθήσουν τους επιστήμονες με πολλούς τρόπους.
Ο Τιτάνας, το μεγαλύτερο φεγγάρι του Κρόνου, έχει μια πολύ πυκνή και δυναμική ατμόσφαιρα. Η εικόνα του Τιτάνα από το Cassini θα δώσει στους επιστήμονες την ευκαιρία να παρατηρήσουν τα σύννεφα και τις συνεχώς μεταβαλλόμενες καιρικές συνθήκες.
Η Ρέα, το δεύτερο μεγαλύτερο φεγγάρι του Κρόνου, είναι πολύ διαφορετική από τον Τιτάνα. Είναι σαν μια παγωμένη 'βρώμικη' χιονόμπαλα, χωρίς ατμόσφαιρα. Ως εκ τούτου, στις εικόνες έχει καθορισμένα όρια, καθιστώντας τον προσδιορισμό της ακριβούς θέσης της αρκετά εύκολο. Η εικόνα που θα λάβει το Cassini μπορεί, κατά συνέπεια, να χρησιμοποιηθεί για ακριβή προσδιορισμό της τροχιάς της Ρέας.
Υπάρχουν ακόμα πολλά ερωτήματα γύρω από αυτό το ενδιαφέρον φεγγάρι. Η επιφάνεια της Ρέας είναι καλυμμένη με κρατήρες, όπως ακριβώς το Φεγγάρι της Γης. Οι επιστήμονες ακόμα προσπαθούν να καταλάβουν πόσο συχνά η επιφάνεια της βομβαρδίζεται από μετεωρίτες, και πως η Ρέα αλληλεπιδρά με το μαγνητικό πεδίο που περιβάλλει τον Κρόνο.
Ο στόχος 2 είναι μια πολύ καλή επιλογή, διότι όχι μόνο θα μας βοηθήσει να μάθουμε περισσότερα για την Ρέα και τον Τιτάνα, αλλά θα συνθέσουμε μια όμορφη εικόνα.

ΣΤΟΧΟΣ Νο3: Πλανήτης Κρόνος
Ακόμα κι αν το αγαπημένο χαρακτηριστικό του Κρόνου για όλους - τα όμορφα δαχτυλίδια του- δεν θα είναι ορατά, υπάρχουν πολλά πράγματα που θέλουμε να μάθουμε από τον Κρόνο. Ακριβώς όπως ο Δίας, ο Κρόνος είναι ένας γίγαντας αερίου με ζώνες των νεφών στην ανώτερη ατμόσφαιρα.
Οι εποχές στον Κρόνο είναι εξαιρετικά μεγάλες, επειδή μια πλήρη τροχιά του Κρόνου γύρω από τον ήλιο διαρκεί σχεδόν 30 χρόνια. Μετά από επτά χρόνια σε τροχιά γύρω από τον Κρόνο, το Cassini είναι μάρτυρας μιας νέας εποχής και νέες συναρπαστικές ευκαιρίες για εξερεύνηση εμφανίζονται.
Ένα επιστημονικό μυστήριο που ενδιαφέρει τους επιστήμονες είναι πως δημιουργούνται οι καταιγίδες στον Κρόνο και πως αυτές εξελίσσονται. Με το πρώτο μέρος της αποστολής Cassini, μπορούσαμε να δούμε μόνο τις καταιγίδες στο νότιο ημισφαίριο, όπως την “Καταιγίδα του Δράκου”.
Τώρα, λόγω της νέας εποχής, οι σκιές των δακτυλίων του Κρόνου προβάλλονται στο νότιο ημισφαίριο. Οι επιστήμονες είναι ενθουσιασμένοι πού είναι σε θέση να παρατηρήσουν καταιγίδες στο βόρειο ημισφαίριο, όπως η πολύ εντυπωσιακή "Καταιγίδα φίδι», η οποία διήρκεσε αρκετούς μήνες.
Με αυτή την παρατήρηση, η Wide Angle Camera στο Cassini θα απεικονίσει τον Κρόνο με φίλτρα διαφορετικού χρώματος. Ακόμα κι αν δεν υπάρχει καταιγίδα, η τελική έγχρωμη εικόνα θα είναι μέρος της συνεχούς παρακολούθησης της ατμόσφαιρας του Κρόνου.
Ο στόχος 3 αποτελεί μια εξαιρετική επιλογή, καθώς θα επιτρέψει στους επιστήμονες να προσδιορίσουν τις συνθήκες που ευνοούν τη δημιουργία μιας καταιγίδας σε μια συγκεκριμένη τοποθεσία στην ατμόσφαιρα του Κρόνου.

ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ ΛΗΞΗΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ: 15 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2011

Αποστολή εκθέσεων στο email: cassini.gr.scientist@gmail.com 
με θέμα(subject): Ονοματεπώνυμο_Σχολείο_Στόχος

Δείτε περισσότερα
Ο διαγωνισμός στο δικτυακό τόπο της NASA

Πηγή: openscience.gr

www.ofa.gr

Ευρωπαϊκό Δορυφορικό Σύστημα Πλοήγησης Galileo

Για πρώτη φορά, ένας Ρωσικός πύραυλος Soyuz εκτοξεύτηκε από το Ευρωπαϊκό διαστημικό κέντρο στη Γαλλική Γουϊάνα. Μαζί του, μετέφερε τους πρώτους δορυφόρους του συστήματος πλοήγησης Galileo.

Το σύστημα Galileo αποτελεί το πρώτο πολιτικό δορυφορικό σύστημα εντοπισμού θέσης. Είναι μια πρωτοβουλία της Ευρώπης να δημιουργήσει το δικό της ανεξάρτητο δορυφορικό σύστημα που θα εγγυάται υπηρεσίες πολιτικής χρήσης μεγάλης ακρίβειας και παγκόσμιας κάλυψης.

ROSAT: Ένας ακόμη δορυφόρος πέφτει στη Γη

Μετά την επανείσοδο και καταστροφή στην ατμόσφαιρα του δορυφόρου UARS, ένας ακόμη δορυφόρος βρίσκεται σε τροχιά επανεισόδου στην ατμόσφαιρα της γης. Ο γερμανικός δορυφόρος ROSAT (ROentgen SATellite) βρισκόταν σε τροχιά από τις 1 Ιουνίου 1990 και αποτελούσε ένα διαστημικό τηλεσκόπιο το οποίο παρατηρούσε στο φάσμα των ακτίνων Χ. Αν και αρχικά ήταν προγραμματισμένος να λειτουργήσει μόνο 18 μήνες, η επιχειρησιακή ζωή του διήρκεσε 8 χρόνια έως τις 12 Φεβρουαρίου 1999 οπότε και τέθηκε εκτός λειτουργίας. 

Η τροχιά του κυμαινόταν από 565 έως 585 χιλιόμετρα ενώ μετά τον τερματισμό της λειτουργίας του έχανε σταδιακά ύψος λόγω της μη ύπαρξης προωθητικού συστήματος. Τον Ιούνιο του 2011 είχε φτάσει σε υψόμετρο 327 χιλιομέτρων και η επανείσοδος του, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία από το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ, υπολογίζεται να συμβεί την Κυριακή 23 Οκτωβρίου στις 04.30 τα ξημερώματα ώρα Ελλάδας (συν ή πλην 14 ώρες) με το κεντρικό σημείο πτώσης να τοποθετείται στον νότιο Ατλαντικό. Ασφαλής πρόβλεψη του σημείου μπορεί να γίνει μόνο μια ή δύο ώρες πριν την επανείσοδο.

Καθώς θα εισέρχεται στην ατμόσφαιρα με ταχύτητα 28.000 χιλιομέτρων την ώρα θα διαλυθεί σε πολλά μικρά κομμάτια τα οποία θα καούν στον αέρα. Ωστόσο υπολογίζεται να επιζήσουν της επανεισόδου περίπου 30 κομμάτια τα οποία θα καταπέσουν στο έδαφος ή στη θάλασσα. Το μεγαλύτερο από αυτά θα είναι το κάτοπτρο του τηλεσκοπίου, βάρους 1.7 τόνων και το οποίο δεν είναι σίγουρο ότι θα διαλυθεί, καθώς λόγω κατασκευής, είναι πολύ ανθεκτικό στις υψηλές θερμοκρασίες.

Η επιφάνεια της Γης που μπορεί να αποτελέσει στόχο του δορυφόρου κυμαίνεται από 53 μοίρες νότιο πλάτος έως 53 μοίρες βόρειο πλάτος ενώ το σημείο πτώσης θα έχει έκταση 80 χιλιομέτρων


Πηγή: DLR

www.ofa.gr

Το τηλεσκόπιο VISTA ανακαλύπτει νέα σφαιρωτά σμήνη στον Γαλαξία μας

Δύο νέα σφαιρωτά σμήνη προστέθηκαν στον κατάλογο με τα 158 ήδη γνωστά σμήνη που βρίσκονται στον Γαλαξία μας. Ανακαλύφθηκαν σε εικόνες από το ερευνητικό τηλεσκόπιο VISTA στο αστεροσκοπείο Paranal του ESO, μέσω του προγράμματος Via Lactea (VVV). Η ίδια έρευνα αποκάλυψε και το πρώτο ανοικτό σμήνος που βρίσκεται πέρα από το κέντρο του Γαλαξία μας και παρέμενε αθέατο λόγω των αερίων και της σκόνης που καταλαμβάνουν αυτό το μέρος του Γαλαξία.

VVV CL002

Στην υπέρυθρη εικόνα από το VISTA ξεχωρίζει το σφαιρωτό σμήνος UKS 1 στην δεξιά πλευρά ενώ στην αριστερή πλευρά διακρίνεται με δυσκολία το νέο σφαιρωτό σμήνος VVV CL001. Η δεύτερη ανακάλυψη του VISTA είναι το σφαιρωτό σμήνος VVV CL002, το οποίο πιθανόν να είναι το πλησιέστερο σφαιρωτό σμήνος στο κέντρο του Γαλαξία μας. Οι ανακαλύψεις νέων σφαιρωτών σμηνών στον Γαλαξία μας είναι πολύ σπάνιες, με το τελευταίο να έχει ανακαλυφθεί το 2010 συμπληρώνοντας τον κατάλογο των ήδη γνωστών 158 σμηνών.

Οι ανακαλύψεις αυτές είναι οι πρώτες της έρευνας VISTA Variables in the Via Lactea (VVV) η οποία εξερευνά τα κεντρικά τμήματα του Γαλαξία μας στο υπέρυθρο τμήμα του φάσματος

VVV CL003

Εκτός από τα σφαιρωτά σμήνη η έρευνα ανακάλυψε πολλά ανοικτά σμήνη τα οποία περιέχουν λιγότερα και πιο νέα σε ηλικία άστρα και είναι περισσότερα σε αριθμό από τα σφαιρωτά. Το νέο σμήνος VVV CL003 βρίσκεται πέρα από το κέντρο του Γαλαξία μας και σε απόσταση 15.000 ετών φωτός από αυτό και είναι το πρώτο που ανακαλύπτεται στην μακρινή πλευρά του Γαλαξία μας.

Τα σμήνη παρέμεναν αθέατα λόγω της μικρής φωτεινότητας τους, ενώ το πολύ φωτεινό (στο υπέρυθρο φως) UKS 1 είναι το πιο αμυδρό σφαιρωτό σμήνος στο ορατό φως. Λόγω της απορρόφησης του φωτός από την μεσοαστρική σκόνη και την μετάθεση του φάσματος τους προς το ερυθρό, τα αντικείμενα αυτά είναι ορατά μόνο στο υπέρυθρο τμήμα του φάσματος στο οποίο και ερευνά το τηλεσκόπιο VISTA (Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy)

Υπάρχει ένα ενδεχόμενο το σφαιρωτό σμήνος VVV CL001 να είναι βαρυτικά “δεμένο” με το UKS 1, αποτελώντας έτσι το πρώτο διπλό σφαιρωτό σμήνος, αλλά το πιθανότερο είναι η μικρή μεταξύ τους γωνιακή απόσταση, να οφείλεται απλώς στην γωνία θέασης των δύο σμηνών και η πραγματική μεταξύ τους απόσταση να είναι πολύ μεγάλη.

www.ofa.gr

Το νέο ενημερωτικό του Ομίλου

Κυκλοφόρησε το νέο ενημερωτικό του Ομίλου με περιγραφές από όλες τις εκδηλώσεις του καλοκαιριού και κυρίως της 5ης Πανελλήνιας Εξόρμησης.

Διαβάστε το online ή κατεβάστε το σε pdf

www.ofa.gr

Γιώργος Γραμματικάκης: Συνομιλίες με το φως

Κυριακή 16 Οκτωβρίου 2011, 21:00 (ΑΙΘΟΥΣΑ ΑΙΜΙΛΙΟΣ ΡΙΑΔΗΣ Μ2)

Οι Συνομιλίες με το φως είναι η αφήγηση της ιστορίας του Σύμπαντος και της ζωής με ποιητική γλώσσα, αλλά και σύμφωνα με τα σύγχρονα επιτεύγματα της επιστήμης. Στην αφήγηση παρεμβάλλονται μουσικές συνθέσεις και αυτοσχεδιασμοί, ενώ ένα ποίημα που ερμηνεύεται θεατρικά αναφέρεται στην ανθρώπινη παρουσία στον πλανήτη.Παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά στα «Υακίνθεια» της Κρήτης (2007). 

Ακολούθησε ο «Ιανός» της Αθήνας σε σκηνοθεσία Σωτήρη Χατζάκη, ενώ αργότερα εκδόθηκαν σε βιβλίο που ως ένθετο περιείχε και το DVD της εκδήλωσης. Μεσολάβησαν άλλοι ενδιάμεσοι σταθμοί και τέλος, με διαφορετική και ασφαλώς πιο ολοκληρωμένη μορφή, οι Συνομιλίες με το φως παρουσιάστηκαν στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στις 5 Φεβρουαρίου 2011 (αίθουσα Δ. Μητρόπουλος). Λίγες ημέρες μετά την ανακοίνωση της εκδήλωσης, τα εισιτήρια είχαν ήδη εξαντληθεί.

Σκοτάδι και φως: η επιλογή της ESA για τα επόμενα χρόνια

Η επίδραση που έχει ο Ήλιος στη γειτονιά της Γης και η μυστηριώδη σκοτεινή ενέργεια είναι τα αντικείμενα που θα μελετήσουν οι επόμενες δύο διαστημικές αποστολές που αποφάσισε να πραγματοποιήσει η ESA. Οι αποστολές Solar Orbiter και Euclid επιλέχθηκαν από τους επιτελείς του Επιστημονικού Προγράμματος της ESA την περασμένη Τρίτη.

Οι δύο αυτές διαστημικές αποστολές μεσαίου μεγέθους επιλέχθηκαν στα πλαίσια του προγράμματος "Cosmic Vision 2015-2025" και η εκτόξευσή τους στο διάστημα έχει προγραμματιστεί για το 2017 και 2019.

Η αποστολή Solar Orbiter θα πλησιάζει σε απόσταση αναπνοής από τον Ήλιο, πιο κοντά από κάθε παλαιότερη αποστολή. Είναι σχεδιασμένη για να αναζητήσει απαντήσεις στα ερωτήματα: «πως δημιουργούνται ηλεκτρικά φορτισμένα σωματίδια στο εσωτερικό του και πως στη συνέχεια εκτοξεύονται προς το διάστημα με τη μορφή του ηλιακού ανέμου που λούζει τους πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος μας;».

Η δραστηριότητα του Ήλιου καθώς αυξομειώνεται έχει τέτοια επίδραση στον ηλιακό άνεμο που γίνεται τυρβώδης, και οι ηλιακές εκρήξεις προκαλούν τόσο ισχυρές διαταραχές στον ηλιακό άνεμο που τα αποτελέσματά τους είναι ορατά στη Γη και άλλους πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος μας με τη μορφή του φωτεινού σέλαος.

Η αποστολή Solar Orbiter θα πλησιάσει στον Ήλιο σε τόσο μικρή απόσταση που θα μπορέσει να πραγματοποιήσει μετρήσεις του ηλιακού ανέμου καθώς εκτοξεύεται προς το μεσοπλανητικό χώρο, και επιταχύνεται καθώς απομακρύνεται από την επιφάνεια του μητρικού μας άστρου. Η εκτόξευση της αποστολής έχει προγραμματιστεί για το 2017 από το ακρωτήριο Canaveral με τη βοήθεια του προωθητικού πυραύλου της NASA Atlas.

Η αποστολή Euclid έχει σχεδιαστεί να εξερευνήσει τη σκοτεινή πλευρά του Σύμπαντος. Το διαστημικό αυτό τηλεσκόπιο θα χαρτογραφήσει το Σύμπαν με απαράμμιλη λεπτομέρεια. Παρατηρώντας το μακρινό Σύμπαν σε απόσταση μέχρι 10 δισεκατομμύρια έτη φωτός από τη Γη, θα ξεδιπλώσει διαφορετικές πτυχές της ανάπτυξής του στη διάρκεια των τελευταίων τριών τετάρτων της ιστορίας του.

Η διαστολή του Σύμπαντος με συνεχώς μεγαλύτερη ταχύτητα αποτελεί ένα μυστήριο που παραμένει μέχρι σήμερα ανεξήγητο. Η επιταχυνόμενη διαστολή αποδίδεται στην «σκοτεινή ενέργεια», όπως την έχουν ονομάσει οι αστρονόμοι διότι γνωρίζουμε ελάχιστα για αυτή. Με την αποστολή Euclid η οποία θα μελετήσει την επίδρασή της σε γαλαξίες και σμήνη γαλαξιών, οι αστρονόμοι ελπίζουν να μπορέσουν να ανακαλύψουν την ακριβή φύση της σκοτεινής ενέργειας.

Η εκτόξευση της απόστολής Euclid έχει προγραμματιστεί για το 2019 από το Ευρωπαϊκό διαστημικό κέντρο στο Κουρού της Γαλλικής Γουϊάνας με ένα προωθητικό πύραυλο Soyuz.

«Mε την επιλογή των αποστολών Solar Orbiter και Euclid, το Επιστημονικό Πρόγραμμα της ESA επιβεβαίωσε για ακόμα μία φορά τη στενή σχέση του με την επιστημονική έρευνα, αλλά και πως αντικατοπτίζει τις ανησυχίες των πολιτών: η αποστολή Euclid θα ρίξει φως σε μία από τις θεμελιώδεις δυνάμεις στο Σύμπαν, ενώ η αποστολή Solar Orbiter θα βοηθήσει τους επιστήμονες να καταλάβουν τις διεργασίες στον Ήλιο που επηρεάζουν τον άνθρωπο στη Γη διακόπτοντας, για παράδειγμα, τις τηλεπικοινωνίες και την διανομή ηλεκτρικής ενέργειας,» δήλωσε ο Alvaro Gimenez, Διευθυντής του Επιστημονικού Τμήματος της ESA.

Χρειάστηκαν περισσότερα από επτά χρόνια για να φτάσει η ESA στην επιλογή αυτή, η οποία είναι το αποτέλεσμα μακρόχρονων συζητήσεων με τη αστρονομική κοινότητα. Το πρόγραμμα "Cosmic Vision 2015-2025" με τα σχέδια της Ευρώπης για την εξερεύνηση του διαστήματος την επόμενη δεκαετία έχει στόχο να απαντήσει σε τέσσερα ερωτήματα: Ποιες είναι οι συνθήκες που οδηγούν στη δημιουργία πλανητών και την εμφάνιση ζωής; Πως λειτουργεί το Ηλιακό Σύστημα; Ποιοι είναι οι θεμελιώδει νόμοι του Σύμπαντος μας; Πως ξεκίνησε το Σύμπαν μας και από τι είναι φτιαγμένο;

H πρόσκληση για προτάσεις που θα συμβάλλουν στην απάντηση των ερωτημάτων αυτών, την οποία είχε απευθύνει η ESA το 2007, είχε σαν αποτέλεσμα να εξεταστούν μία σειρά από μεσαίου μεγέθους αποστολές.

«Το δίλημμα που είχαν να αντιμετωπίσουν οι επιτελείς του Επιστημονικού Προγράμματος της ESA ήταν μεγάλο· έπρεπε να επιλέξουν δύο ανάμεσα σε τρεις εξαιρετικές προτάσεις. Και οι τρεις αποστολές υπόσχονται να φέρουν την Ευρώπη στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων σε τρεις διαφορετικούς επιστημονικούς κλάδους. Χαρακτηρίζονταν από ποιότητα που αντικατοπτρίζει τη δημιουργικότητα της Ευρωπαϊκής επιστημονικής κοινότητας,» σημείωσε ο Fabio Favata, που ηγείται του Γραφείου Σχεδιασμού του Επιστημονικού Προγράμματος.

Τελικά, οι επιτελείς του Επιστημονικού Προγράμματος της ESA αποφάσισαν να διατηρήσουν την αποστολή PLATO, η οποία δεν επιλέχθηκε αυτή τη φορά, ανάμεσα στις υποψήφιες αποστολές που θα συζητηθούν στο μέλλον.

Πηγη: ESA: Ελλάδα

www.ofa.gr

Το τηλεσκόπιο ALMA ανοίγει τα μάτια του.

Το πιο περίπλοκο επίγειο τηλεσκόπιο, το ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array) ξεκίνησε επίσημα την λειτουργία του. Η πρώτη εικόνα που δίνεται στην δημοσιότητα, από το υπό κατασκευή ακόμη τηλεσκόπιο, αποκαλύπτει μια πλευρά του Σύμπαντος αόρατη στα τηλεσκόπια που χρησιμοποιούν συνήθως οι αστρονόμοι, στο ορατό και στο υπέρυθρο τμήμα του φάσματος. Χιλιάδες αστρονόμοι απ’ όλο τον κόσμο συναγωνίστηκαν ώστε να είναι από τους πρώτους που θα εξερευνήσουν μερικά από τα πιο σκοτεινά, ψυχρά, απόμακρα και κρυμμένα μυστικά με την βοήθεια του νέου αστρονομικού εργαλείου.

Προς το παρόν το τηλεσκόπιο λειτουργεί μόνο με το ένα τρίτο από το σύνολο των μελλοντικών 66 κεραιών, οι οποίες είναι τοποθετημένες σε απόσταση 125 μέτρων μεταξύ τους, μια απόσταση που στο μέλλον θα φτάσει τα 16 χιλιόμετρα. Το σύμπλεγμα των κεραιών βρίσκεται στο υψίπεδο Chajnantor στην βόρεια Χιλή σε υψόμετρο 5 χιλιάδων μέτρων. Ακόμη και σε αυτό το στάδιο κατασκευής, το τηλεσκόπιο είναι το καλύτερο του είδους του, γεγονός που το επιβεβαιώνει και ο μεγάλος αριθμός αστρονόμων που ενδιαφέρονται να παρατηρήσουν μέσω αυτού.

Το ALMA παρατηρεί τον ουρανό σε χιλιοστομετρικά και υποχιλιοστομετρικά μήκη κύματος (από 0,3 έως 9,6 χιλιοστόμετρα), περίπου χίλιες φορές μεγαλύτερα από το μήκος κύματος του ορατού φωτός. Χρησιμοποιώντας αυτό το τμήμα του φάσματος, οι αστρονόμοι εξετάζουν πολύ ψυχρά αντικείμενα στο διάστημα, όπως πυκνά νέφη σκόνης και αερίων, από τα οποία δημιουργούνται αστέρια και πλανήτες, καθώς και πολύ μακρινά αντικείμενα του πρώιμου σύμπαντος. Οι εικόνες που παράγει το τηλεσκόπιο, παρατηρώντας σε αυτό το τμήμα του φάσματος, είναι πολύ διαφορετικές από τις γνωστές εικόνες των οπτικών τηλεσκοπίων.

Το τηλεσκόπιο διαφέρει ριζικά από τα τηλεσκόπια που παρατηρούν στο ορατό και στο υπέρυθρο τμήμα του φάσματος. Είναι ένα σύμπλεγμα συνδεδεμένων κεραιών που θα λειτουργεί σε συμβολομετρική διάταξη σαν ένα μεγάλο τηλεσκόπιο. Αυξομειώνοντας την απόσταση των κεραιών μεταξύ τους, οι αστρονόμοι θα πετυχαίνουν και διαφορετικές μεγεθύνσεις. Τους τελευταίους μήνες βρίσκεται σε δοκιμαστική λειτουργία και η πρώτη εικόνα αποτελεί ένα μικρό δείγμα των δυνατοτήτων του τηλεσκοπίου, όταν θα βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία.

Η εικόνα, η οποία είναι σύνθεση των δεδομένων του ALMA και φωτογραφίας από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble, δείχνει το σύμπλεγμα γαλαξιών NGC 4038 και NGC 4039, οι οποίοι βρίσκονται σε φάση σύγκρουσης και το διαστρεβλωμένο σχήμα τους, τους χάρισε το παρατσούκλι “Αντένα”. Βρίσκονται 70 εκατομμύρια έτη φωτός μακρυά, στον αστερισμό του Κόρακα. Στην εικόνα από το Hubble διακρίνονται τα άστρα του συμπλέγματος, ενώ η εικόνα από το ALMA αποκαλύπτει νέφη πυκνού ψυχρού αερίου στα οποία σχηματίζονται νέα άστρα

Μεγάλες συγκεντρώσεις αερίων διακρίνονται στο κέντρο των γαλαξιών αλλά και στην χαοτική περιοχή της σύγκρουσης. Η συνολική μάζα των αερίων είναι δισεκατομμύρια φορές η μάζα του Ήλιου και αποτελεί ένα πλούσιο απόθεμα για τις μελλοντικές γενιές αστέρων. Τέτοιου είδους παρατηρήσεις θα βοηθήσουν τους αστρονόμους στην κατανόηση του τρόπου δημιουργίας νέων αστέρων μέσω των γαλαξιακών συγκρούσεων.

Το τηλεσκόπιο ALMA θα ολοκληρωθεί το 2013 με την εγκατάσταση και των 66 κεραιών σε μια έκταση 16 χιλιομέτρων, τα δεδομένα των οποίων θα επεξεργάζεται ένας υπερυπολογιστής, ικανός να πραγματοποιεί 17 τετράκις εκατομμύρια πράξεις το δευτερόλεπτο.

Credit: ESO, απόδοση στα Ελληνικά: ΟΦΑ
Εικόνες: ALMA (ESO/NAOJ/NRAO). Visible light image: the NASA/ESA Hubble Space Telescope

www.ofa.gr

Eυρωπαίοι επιστήμονες ακολούθησαν το δορυφόρο που έπεσε στη Γη

Οι επιστήμονες της ESA παρακολούθησαν από κοντά την πτώση του δορυφόρου UARS στη Γη στις 24 Σεπτεμβρίου. Το γραφείο που ειδικεύεται στη διαχείριση «διαστημικών σκουπιδιών» συμμετείχε στη συντονισμένη προσπάθεια της ΝΑSA και της διεθνούς κοινότητας να προβλεφθούν οι πιθανοί κίνδυνοι.

Ο δορυφόρος της NASA με το πλήρες όνομα Upper Atmosphere Research Satellite (UARS) εισήλθε στη γήινη ατμόσφαιρα στις 24 Σεπτεμβρίου 2001 μεταξύ 06:23 and 08:09 ώρα Ελλάδος. Η ακριβής ώρα και τοποθεσία όπου τα απομεινάρια του 5,6 τόνων δορυφόρου έπεσαν δεν έχει προσδιοριστεί. Ωστόσο, δεν έχουν αναφερθεί τραυματισμοί, ούτε ζημιές.

Από την απαρχή της «διαστημικής εποχής», δεν έχει καταγραφεί κανένα περιστατικό τραυματισμού από θραύσματα δορυφόρων μετά την επανείσοδό τους στην ατμόσφαιρα της Γης.

«Η τριβή του αέρα επιβραδύνει την κίνηση του δορυφόρου, ο οποίος μπορεί αρχικά να έχει ταχύτητα μεγαλύτερη από 27.000 χιλιόμετρα την ώρα. Τα θραύσματα του, ωστόσο, προσκρούουν στην επιφάνεια της Γης με ταχύτητα που δεν ξεπερνάει τα 200 χιλιόμετρα την ώρα,» επισήμανε ο καθ. Heiner Klinkrad που ηγείται του γραφείου της ESA που ειδικεύεται στα διαστημικά σκουπίδια.

Κεντρικός ο ρόλος της ESA

Οι επιστήμονες της ESA παρακολούθησαν την επανείσοδο του δορυφόρου UARS στη γήινη ατμόσφαιρα μαζί με τους επιστήμονες από όλο τον κόσμο που στελεχώνουν την Inter-Agency Debris Coordination Committee (IADC). Παράλληλα, ενημέρωναν τις Ευρωπαϊκές υπηρεσίες πολιτικής προστασίας.

Η IADC προσφέρει ένα κοινό τόπο συζήτησης για το συντονισμό προσπαθειών αντιμετώπισης των κινδύνων που εγκυμωνούν τα διαστημικά σκουπίδια, απομεινάρια δορυφόρων που δεν χρησιμοποιούνται πια. Ανάμεσα στις διαστημικές υπηρεσίες που συμμετέχουν είναι η ESA και εθνικές υπηρεσίες διαστήματος από όλη την Ευρώπη.

Τα τελευταία χρόνια, η IADC έχει δημιουργήσει ένα δίκτυο επικοινωνίας το οποίο συμβάλλει στην εκτίμηση των πιθανών κινδύνων από την επανείσοδο διαστημικών σκουπιδιών στην ατμόσφαιρα της Γης μέσα από την ανταλλαγή δεδομένων και προβλέψεων αλλαγών στην τροχιά τους.

Η καρδιά του κέντρο πληροφοριών της IADC

Το κέντρο υπολογιστών της IADC, όπου φυλάσσονται τα δεδομένα που συγκεντρώνονται από κάθε γωνιά της Γης, βρίσκεται στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Διαστημικών Επιχειρήσεων (ESOC) στο Darmstadt της Γερμανίας και τη διαχείρισή του έχει αναλάβει το Γραφείο Διαστημικών Σκουπιδιών της ESA.

«Σύμφωνα με τα κριτήρια που έχει θέσει η IADC, η επανείσοδος του δορυφόρου UARS την περασμένη εβδομάδα δεν μπορούσε να χαρακτηριστεί ως υψηλού κινδύνου. Ωστόσο, αποτέλεσε το αντικείμενο της ετήσιας δοκιμαστικής άσκησης, η οποία πραγματοποιείται μετά από πρωτοβουλία της NASA,» πρόσθεσε ο καθ. Klinkrad.

Τα αποτελέσματα που συγκεντρώθηκαν από τη δοκιμαστική άσκηση θα χρησιμοποιηθούν από υπηρεσίες διαστήματος για να βελτιώσουν τα θεωρητικά μοντέλα τους και να γίνουν οι προβλέψεις αλλαγών της τροχιάς των διαστημικών σκουπιδιών περισσότερο ακριβείς.

Το Γραφείο Διαστημικών Σκουπιδιών της ESA συμμετέχει για περισσότερα από 20 χρόνια στις προσπάθειες της διεθνούς κοινότητας να κατανοήσει καλύτερα τις αλλαγές στην τροχιά διαστημικών σκουπιδιών, και στο σχεδιασμό μέτρων για την αντιμετώπιση των κινδύνων που εγκυμωνεί η επανείσοδό τους στην γήινη ατμόσφαιρα.

H Ευρώπη προετοιμάζεται για το μέλλον

Το 2009 ξεκίνησε το Space Situational Awareness Preparatory Programme (SSA-PP), ένα πρόγραμμα της ESA με σκοπό να ενισχύσει τις ικανότητες ανίχνευσης διαστημικών σκουπιδιών, πρόβλεψης και εκτίμησης του κινδύνου που εγκυμωνεί η επανείσοδό τους στη γήινη ατμόσφαιρα, καθώς και της επίδρασης του διαστημικού καιρού.

«Ο στόχος του προγράμματος SSA-PP είναι να ενισχυθούν οι ικανότητες της Ευρώπης ώστε μπορεί να προβλέπει με ακρίβεια και να παρακολουθεί από κοντά τέτοιου είδους γεγονότα,» σημείωσε ο Nicolas Bobrinsky που διευθύνει το Γραφείο SSA-PP.

«Περισσότερο ακριβείς προβλέψεις θα βοηθήσουν τις υπηρεσίες πολιτικής προστασίας να αντιδούν με τον κατάλληλο τρόπο, προστατεύοντας ανθρώπους από τραυματισμό, καθώς και τις περιουσίες τους.»

http://www.esa.int/esaCP/SEMDBW6UXSG_Greece_0.html

www.ofa.gr

Το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble φωτογραφίζει κοσμικές φυσαλίδες

Πολλές από τις διάσημες εικόνες του Hubble δείχνουν συνήθως κομψούς σπειροειδείς ή ελλειπτικούς γαλαξίες, τα σχήματα των οποίων είναι αντιπροσωπευτικά για γαλαξίες μεγάλου μεγέθους. Οι μικρότεροι σε μέγεθος, όπως ο ακανόνιστος γαλαξίας Holmberg II, εμφανίζουν μεγάλη ποικιλομορφία και είναι δύσκολο να ταξινομηθούν. Το ακαθόριστο σχήμα αυτού του γαλαξία είναι διάστικτο από μεγάλες λαμπερές φυσαλίδες αερίου, όπως απεικονίζεται στην εικόνα από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble.

Οι περίπλοκοι φωτεινοί θύλακες αερίου στον γαλαξία Holmberg II είναι αποτέλεσμα της έντονης ζωής πολλών γενεών αστέρων. Αστέρες με μεγάλη μάζα δημιουργούνται σε περιοχές με μεγάλη πυκνότητα αερίων και κατά την διάρκεια της ζωής τους απωθούν αυτό το υλικό μέσω των ισχυρών αστρικών ανέμων τους. Στο τέλος της ζωής τους εκρήγνυνται σαν σουπερνόβα και τα κρουστικά κύματα εκσφενδονίζονται με μεγάλες ταχύτητες ανεβάζοντας την θερμοκρασία του αερίου και δημιουργούν τους λεπτούς σχηματισμούς που βλέπουμε σήμερα.

Ο γαλαξίας Holmberg II αποτελεί ένα μωσαϊκό πυκνών περιοχών αστρογένεσης και εκτεταμένων περιοχών χαμηλής πυκνότητας μεγέθους χιλιάδων ετών φωτός. Ανήκοντας στην κατηγορία των νάνων γαλαξιών ο Holmberg II δεν εμφανίζει ούτε σπείρες, όπως ο Γαλαξίας μας, ούτε πυκνό φωτεινό πυρήνα όπως οι ελλειπτικοί γαλαξίες. Σε αυτό το περιβάλλον χαμηλής βαρυτικής επίδρασης, οι φωτεινοί σχηματισμοί που παρατηρούνται, διατηρούν το σχήμα τους για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Αν και μικρός σε μέγεθος εμφανίζει ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά. Το ασυνήθιστο σχήμα του τον έχει συμπεριλάβει στον Άτλαντα των Παράξενων Γαλαξιών του Halton Arp (Halton Arp’s Atlas of Peculiar Galaxies). Ο γαλαξίας φιλοξενεί μια πολύ φωτεινή πηγή ακτίνων Χ στο μέσο των τριών φυσαλίδων στο άνω δεξιό τμήμα της εικόνας. Η πηγή της έντονης ακτινοβολίας δεν είναι ακόμη γνωστή, ωστόσο πιθανολογείται η ύπαρξη μιας μεσαίου μεγέθους μαύρης τρύπας η οποία απορροφά υλικό από την γύρω περιοχή.

Η εικόνα είναι σύνθεση εκθέσεων στο ορατό και στο εγγύς υπέρυθρο τμήμα του φάσματος από την κάμερα ACS (Advanced Camera for Surveys) του Hubble.

http://www.spacetelescope.org/news/heic1114/

© Όμιλος Φίλων Αστρονομίας • www.ofa.gr

AstroParty στο ΝΟΗΣΙΣ

Την Παρασκευή 30 Σεπτεμβρίου 2011 το ΝΟΗΣΙΣ διοργανώνει και φέτος το AstroParty, μια εκδήλωση που προσφέρει στο ευρύ κοινό την ευκαιρία να γνωρίσει ένα Κέντρο Επιστημών, σ’ ένα ευχάριστο περιβάλλον με διασκεδαστικό τρόπο. Στο πρόγραμμα της εκδήλωσης μεταξύ άλλων περιλαμβάνονται οι παρακάτω εκπαιδευτικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες:

• Επίσκεψη στο Μουσείο Τεχνολογίας.
• «Περιήγηση στο νυχτερινό ουρανό» στο Πλανητάριο.
• Προβολές στο Κοσμοθέατρο.
• Θέατρο σκιών του Τηλέμαχου Αθανασιάδη με το εναλλακτικό έργο «Ο Καραγκιόζης και ο Δράκος των Άστρων».
• Συμμετοχή ρομπότ που προσομοιώνουν την έννοια της ανακύκλωσης, ρομπότ που χορεύουν, βιομορφικά ρομπότ, ρομπότ DJ και ρομπότ πράσινης ενέργειας από την Robotixlab και τον Μηχανολόγο Ρομποτικής Αντώνη Κάνουρα.
•  Απλά πειράματα φυσικής και διαδραστικά εκπαιδευτικά παιχνίδια με τη συμμετοχή των Physics Partizani του ΑΠΘ.
• Εργαστήριο κατασκευών με σπασμένα παιχνίδια: «Παιχνίδια από την αρχή!!» από τη «Σχεδία στην πόλη».       
• Παρουσιάσεις πειραμάτων «Η Μαγεία της Επιστήμης».
• Παρατήρηση του νυκτερινού ουρανού με τηλεσκόπια του Ομίλου Φίλων Αστρονομίας Θεσσαλονίκης.
• Στατική έκθεση αερομοντελισμού και πτήσεις μικρών τηλεκατευθυνόμενων μοντέλων, από την Ελληνική Αεραθλητική Ομοσπονδία.
• Τηλεκατευθυνόμενα αυτοκίνητα από τους Αυτοκινητομοντελιστές της πίστας Top RC στη Νεοχωρούδα.
• Παρουσίαση νέων ενεργειακών και περιβαλλοντικών  τεχνολογιών του ΕΚΕΤΑ.
• Συναυλία με το γκρουπ που ξεχώρισε στο φεστιβάλ Schoolwave, Los Mujeros με μουσικές πινελιές από blues, balkan, funk, bossa nova και ρεμπέτικο στις 21:00.        

Είσοδος ελεύθερη από τις 16:00.

www.ofa.gr

Οι τελευταίες στιγμές του δορυφόρου UARS. Παρατηρήστε τον σήμερα το βράδυ.

Ο ανενεργός δορυφόρος UARS της NASA έφτασε στο τέλος της ζωής του και η καταστροφή του στην ατμόσφαιρα της Γης προσδιορίζεται (σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία) από τις 9 το βράδυ της 23ης Σεπτεμβρίου έως τις 11 το πρωί της 24ης. Το σημείο πρόσκρουσης δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια, παρά μόνο δύο ώρες πριν την είσοδο στην ατμόσφαιρα.

Το βράδυ της Παρασκευής θα είναι ορατός από την Θεσσαλονίκη και από άλλες πόλεις της Ελλάδας.

Για την Θεσσαλονίκη θα ανατείλει στις 21.02 (ώρα Ελλάδος) στον νοτιοδυτικό ουρανό στον αστερισμό του Σκορπιού, θα περάσει πολύ κοντά από τον Αλτάιρ στις 21:05:23, λίγα δευτερόλεπτα μετά θα βρίσκεται στο μέγιστο ύψος του (68 μοίρες) στον αστερισμό του Κύκνου και θα δύσει στις 21:08:51 στα βορειοανατολικά, στον αστερισμό του Περσέα. 

Οι ώρες δεν είναι απόλυτα ακριβείς επειδή η τροχιά του χάνει ύψος όσο πλησιάζει την ατμόσφαιρα και η ταχύτητα του μειώνεται. Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα η καταστροφή του να αρχίσει πριν την προβλεπόμενη ώρα, έτσι όποια παρατήρηση γίνει είναι πολύτιμη.

Εφοδιαστείτε με φωτογραφικές μηχανές ή βιντεοκάμερες και αν δείτε περισσότερα από ένα φωτεινά σημεία να διασχίζουν τον ουρανό καταγράψτε με ακρίβεια την θέση (σε σχέση με τα αστέρια) και την ώρα.Όσοι διαθέτουν πρόγραμμα πρόβλεψης για δορυφόρους όπως το Heavensat μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα παρακάτω στοιχεία TLE για τον δορυφόρο. 

Τα τελευταία από το space-track.org είναι:

1 21701U 91063B   11266.13547510  .03593875  11504-4  38862-3 0  6275

2 21701 056.9373 267.0416 0005916 017.3592 342.7453 16.36702003109028

Στην ιστοσελίδα του ΟΦΑ θα αναρτούνται τα νεότερα στοιχεία από το space-track.org μόλις γίνονται γνωστά.

www.ofa.gr

Ανενεργός δορυφόρος της NASA θα καταπέσει στο έδαφος.

Ένας, νεκρός εδώ και χρόνια, ερευνητικός δορυφόρος της NASA αναμένεται να καταστραφεί στην ατμόσφαιρα της Γης τις επόμενες ημέρες σύμφωνα με αξιωματούχους της υπηρεσίας. 

Ο δορυφόρος UARS (Upper Atmosphere Research Satellite) τέθηκε εκτός λειτουργίας το 2005 και άρχισε να χάνει ύψος έκτοτε με αργό ρυθμό. 

Η επανείσοδος του υπολογίζεται στις 23 Σεπτεμβρίου (συν ή πλην μια ημέρα) και η περιοχή όπου μπορεί να πέσει εκτείνεται από τον Καναδά και την βόρεια Ευρώπη έως την άκρη της νότιας Αμερικής, μια περιοχή που ορίζεται από την τροχιά του δορυφόρου, η οποία έχει κλίση 57 μοιρών. 

Η ηλιακή δραστηριότητα (που επηρεάζει την ατμόσφαιρα της Γης), οι εναλλαγές στο βαρυτικό πεδίο της Γης και ο προσανατολισμός του δορυφόρου, καθιστούν δύσκολο τον επακριβή προσδιορισμό του σημείου και της ώρας επανεισόδου στην ατμόσφαιρα. Ακόμη και δύο ώρες πριν την επαφή του με την ατμόσφαιρα το πιθανό σημείο πτώσης θα βρίσκεται οπουδήποτε σε μια περιοχή 10.000 χιλιομέτρων. 

Το μεγαλύτερο μέρος του δορυφόρου θα καταστραφεί κατά την επαφή του με την ατμόσφαιρα, όμως 26 κομμάτια (με το μεγαλύτερο να ζυγίζει 150 κιλά) θα φτάσουν μέχρι το έδαφος. Η NASA ανακοίνωσε ότι οι πιθανότητες να τραυματιστεί κάποιος από αυτά είναι πάρα πολύ μικρές, περίπου 1 στις 3200. Η ζώνη πτώσης υπολογίζεται σε 800 χιλιόμετρα και αν βρίσκεται κοντά σε κατοικημένη περιοχή, το θέαμα θα είναι συναρπαστικό. 

Ο δορυφόρος έχει μήκος 11 μέτρα, πλάτος 4,5 και τέθηκε σε τροχιά από το διαστημικό λεωφορείο Discovery το 1991. Μελετούσε την ατμόσφαιρα της Γης και το στρώμα του όζοντος και στοίχισε 750 εκ. δολάρια. Τον Οκτώβριο του 2010 ακόμη και ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός πραγματοποίησε ελιγμό διαφυγής για να μην συγκρουστεί με τον δορυφόρο ο οποίος χάνοντας συνεχώς ύψος έφτασε στο επίπεδό του.

Η σελίδα της NASA με τις τελευταίες ανακοινώσεις: http://www.nasa.gov/mission_pages/uars/index.html

www.ofa.gr

Αστρονόμοι ανακάλυψαν πλανήτη με δύο ήλιους

ο πλανήτης με τους δύο ήλιους από την ταινία "Πόλεμος των Άστρων"

Πλανήτη με δύο ήλιους ανακάλυψαν αστρονόμοι, με την βοήθεια του τροχιακού τηλεσκοπίου Kepler της NASA. Όπως απεικονίστηκε προφητικά στην ταινία επιστημονικής φαντασίας «Πόλεμος των Άστρων» ο πλανήτης διαθέτει δύο αστέρια, αλλά δεν διαθέτει ζωή. 

Πρόκειται για έναν ψυχρό, αέριο πλανήτη στο μέγεθος του Κρόνου ο οποίος περιφέρεται γύρω από τα δύο άστρα σε 229 ημέρες. Τα άστρα είναι μικρότερα από τον Ήλιο μας και βρίσκονται σε απόσταση 200 ετών φωτός από την Γη στον αστερισμό του Κύκνου.

Χρησιμοποιώντας το τροχιακό τηλεσκόπιο Kepler, οι αστρονόμοι παρακολουθούν την φωτεινότητα σε 150.000 επιλεγμένα άστρα. Μόλις ένας πλανήτης  περάσει μπροστά από τον δίσκο του άστρου του, προκαλεί μια μικρή έκλειψη και μία μικρή πτώση στην φωτεινότητα του άστρου. 

Το σύστημα Kepler 16 σε σχέση με τις τροχιές της Γης και του Ερμή.

Στο συγκεκριμένο σύστημα παρακολούθησαν την πτώση φωτεινότητας που προκάλεσε το ένα άστρο καθώς περνούσε μπροστά από το δεύτερο. Στην συνέχεια και ενώ τα δύο άστρα είχαν απομακρυνθεί μεταξύ τους, παρακολούθησαν και μια τρίτη μικρότερη πτώση φωτεινότητας η οποία επαναλαμβανόταν σε τακτά διαστήματα κάτι που σημαίνει ότι ο πλανήτης βρίσκεται σε τροχιά γύρω και από τα δύο άστρα. 

«Η ανακάλυψη επιβεβαιώνει μια νέα κατηγορία πλανητικών συστημάτων που θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν ζωή. Το γεγονός ότι τα περισσότερα αστέρια στον γαλαξία μας ανήκουν σε διπλά συστήματα αυξάνει τις πιθανότητες για ύπαρξη ζωής, γιατί μέχρι τώρα υπολογίζαμε μόνο τα μονά συστήματα. Η ανακάλυψη αυτή επιβεβαιώνει την θεωρία που είχαμε για δεκαετίες αλλά χωρίς αποδείξεις» δηλώνει ο ερευνητής της ομάδας William Borucki.

Η επόμενη διάβαση του πλανήτη θα γίνει στις 28 Ιουνίου 2012 και θα προκαλέσει μείωση της φωτεινότητας σε ποσοστό 1,7 τοις εκατό. Ερασιτέχνες με μεγάλα τηλεσκόπια και CCD φωτογραφικές μηχανές θα μπορέσουν να καταγράψουν την μείωση, αλλά θα συμβεί κατά τις πρωινές ώρες για το δυτικό ημισφαίριο.  

Η ιστοσελίδα του Kepler: http://kepler.nasa.gov/

www.ofa.gr

Το HARPS ανακαλύπτει πενήντα νέους εξωπλανήτες

Αστρονόμοι που ερευνούν το Σύμπαν για νέους πλανήτες χρησιμοποιώντας το HARPS, τον φασματογράφο του αστεροσκοπείου των 3,6 μέτρων La Silla του ESO στην Χιλή, ανακοίνωσαν τον εντοπισμό 50 νέων εξωπλανητών στους οποίους περιλαμβάνονται και 16 πλανήτες με παρόμοια χαρακτηριστικά με την Γη, από τους οποίους ένας βρίσκεται στο όριο της κατοικήσιμης ζώνης του άστρου του. 

Μελετώντας τις ιδιότητες των νέων εξωπλανητών υπολογίζουν ότι στο 40 τοις εκατό των αστέρων που είναι παρόμοιοι με τον Ήλιο υπάρχει τουλάχιστον ένας πλανήτης ελαφρύτερος του Κρόνου.

«Οι νέες ανακαλύψεις από το HARPS ξεπέρασαν κάθε προσδοκία μας και περιλαμβάνουν έναν εξαιρετικά μεγάλο πληθυσμό πλανητών που μοιάζουν με την Γη και τον Ποσειδώνα γύρω από άστρα παρόμοια με τον Ήλιο μας. Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν ότι ο ρυθμός των ανακαλύψεων θα αυξηθεί κατακόρυφα», δηλώνει ο επικεφαλής της ομάδας HARPS, αστρονόμος Michel Mayor από το Πανεπιστημίου της Γενεύης

Στα οκτώ χρόνια λειτουργίας του και μελετώντας αστέρες παρόμοιους με τον Ήλιο, το HARPS ανακάλυψε περισσότερους από 150 νέους εξωπλανήτες, ένα ποσοστό που αντιστοιχεί στα δύο τρίτα του συνόλου των γνωστών εξωπλανητών με μάζα μικρότερη του Ποσειδώνα. 

Μέσω αναβαθμίσεων σε υλικό και λογισμικό, το HARPS έχει την δυνατότητα να ερευνήσει για βραχώδεις πλανήτες που θα μπορούσαν να φιλοξενούν ζωή. 

Δέκα νέα άστρα μελετήθηκαν με μεγαλύτερη ακρίβεια, και μετά από δύο χρόνια οι αστρονόμοι ανακάλυψαν 5 νέους πλανήτες με μάζα λιγότερη από το πενταπλάσιο της Γης. 

«Οι πλανήτες αυτοί θα αποτελέσουν το επίκεντρο των μελλοντικών τηλεσκοπίων στην έρευνα τους για ενδείξεις ζωής, μέσω του εντοπισμού οξυγόνου στην ατμόσφαιρα τους», δηλώνει ο αστρονόμος Francesco Pepe από το Πανεπιστημίου της Γενεύης. 

Ένας από αυτούς τους πλανήτες, ο HD 85512 b, έχει μάζα 3,6 φορές την μάζα της Γης και βρίσκεται στο όριο της κατοικήσιμης ζώνης του άστρου του, της περιοχής γύρω από ένα άστρο όπου μπορεί να υπάρξει νερό σε υγρή μορφή. 

«Αυτός είναι ο μικρότερος πλανήτης που ανακαλύφθηκε με την μέθοδο της ακτινικής ταχύτητας και ο δεύτερος μικρότερος που βρίσκεται μέσα σε κατοικήσιμη ζώνη», προσθέτει η Lisa Kaltenegger του Ινστιτούτου Max Planck της Γερμανίας. 

Τα αποτελέσματα των ερευνών καθιστούν τους αστρονόμους σίγουρους ότι βρίσκονται κοντά στην ανακάλυψη μικρών πλανητών σε τροχιά γύρω από άστρα παρόμοια με τον Ήλιο. 

Σε αυτό θα βοηθήσουν και νέα όργανα όπως ένα αντίγραφο του HARPS το οποίο θα εγκατασταθεί στο Telescopio Nazionale Galileo στις Κανάριες Νήσους για να εποπτεύει τον νότιο ουρανό, ενώ ένα πιο ισχυρό όργανο, το ESPRESSO, θα εγκατασταθεί στο VLT (Very Large Telescope) του ESO στο Cerro Paranal της Χιλής το 2016.

Πηγή: ESO

www.ofa.gr

Ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός διασχίζει τον δίσκο της Σελήνης

Η σημερινή φωτογραφία στην ιστοσελίδα Earth Science Picture of the Day ανήκει στο μέλος του ΟΦΑ, Κώστα Εμμανουηλίδη και απεικονίζει τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό καθώς διασχίζει τον σεληνιακό δίσκο. 

Η φωτογραφία είναι τραβηγμένη στις 3 Ιουνίου το μεσημέρι από το Κριαρίτσι Χαλκιδικής και αποτελεί σύνθεση πολλών διαδοχικών καρέ.

www.ofa.gr

Το GRAIL της NASA θα επιχειρήσει να λύσει τα μυστήρια της Σελήνης

Εκτοξεύτηκε το Σάββατο 10 Σεπτεμβρίου στις 15:08 ώρα Ελλάδος από το ακρωτήριο Canaveral, μετά από καθυστερήσεις λόγω καιρού, η αποστολή GRAIL (Gravity Recovery and Interior Laboratory) με προορισμό την Σελήνη σε μια προσπάθεια κατανόησης του εσωτερικού του δορυφόρου μας.

Αν και υπήρξαν πολλές αποστολές (109 είχαν σαν στόχο την Σελήνη) που την μελέτησαν από τροχιά, επισκέφθηκαν την επιφάνεια της και επέστρεψαν δείγματα των πετρωμάτων της, το εσωτερικό της παραμένει άγνωστο.

 "Για να κατανοήσουμε πραγματικά την Σελήνη και τι είναι αυτό που την κάνει τόσο ιδιαίτερη, πρέπει να μελετήσουμε το εσωτερικό της" αναφέρει η καθηγήτρια Γεωφυσικής του ΜΙΤ και επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας του GRAIL, Maria Zuber. 

"Τι συμβαίνει στο εσωτερικό της; Πως έλιωσε; Υπάρχει πυρήνας; Πως σχηματίστηκε ο πυρήνας; Πως μεταδίδεται η θερμότητα; Γιατί οι λεκάνες πρόσκρουσης στην ορατή από την Γη πλευρά της είναι γεμάτες με μάγμα ενώ απουσιάζουν εντελώς από την αόρατη; Είναι η Σελήνη αποτέλεσμα της σύγκρουσης δυο παλαιών δορυφόρων της Γης; Αυτά είναι τα ερωτήματα που καλούνται να απαντήσουν τα πανομοιότυπα σκάφη της αποστολής.

Τα δίδυμα σκάφη δεν θα ταξιδέψουν κατευθείαν προς την Σελήνη αλλά θα περάσουν πρώτα από το σημείο Lagrange 1 του συστήματος Γης - Ηλίου και κατόπιν θα εισέλθουν σε σεληνιακή τροχιά την πρωτοχρονιά του 2012, εξασφαλίζοντας έτσι μικρότερη ποσότητα καυσίμων κατά την εκτόξευση.

Η ερευνητική φάση θα ξεκινήσει στις 8 Μαρτίου με τα δύο σκάφη να βρίσκονται σε σχηματισμό, σε απόσταση που θα κυμαίνεται από 100 έως 230 χιλιόμετρα μεταξύ τους και σε ύψος 55 χιλιομέτρων από την επιφάνεια της Σελήνης. Η αυξομείωση της απόστασης θα τους επιτρέψει να μελετήσουν χαρακτηριστικά του δορυφόρου μας σε διαφορετικά βάθη μέσω του συστήματος Lunar Gravity Ranging System, το οποίο θα καταγράφει την διαφορά στην απόσταση των δύο σκαφών (με ακρίβεια δεκάτων μικρομέτρου) καθώς θα περνούν πάνω από περιοχές διαφορετικής πυκνότητας και βαρύτητας. 

Η διάρκεια της αποστολής τους είναι μέχρι τον Ιούνιο του 2012, όπου λόγω της έκλειψης Ηλίου στην Σελήνη, (έκλειψη Σελήνης στην Γη, 4 Ιουνίου) θα προκληθεί μεγάλη πτώση του ρεύματος στους ηλιακούς συλλέκτες και στην συνέχεια τα σκάφη θα καταστραφούν πέφτοντας στην επιφάνεια της Σελήνης. 

Το GRAIL είναι η δεύτερη από τις τρεις αποστολές της NASA σε σώματα του ηλιακού μας συστήματος στο πλαίσιο του προγράμματος Year of the Solar System από τον Οκτώβριο 2010 έως τον Αύγουστο 2012 (ένας χρόνος στον πλανήτη Άρη). Το πρόγραμμα περιλαμβάνει την αποστολή Juno με στόχο τον Δία και την αποστολή Mars Science Laboratory στον Άρη 

Η ιστοσελίδα της αποστολής GRAIL: http://moon.mit.edu/

www.ofa.gr

Μέλη του ΟΦΑ στο CERN

Με ιδιαίτερη επιτυχία και με τις καλύτερες εντυπώσεις ολοκληρώθηκε η επίσκεψη μελών του Ο.Φ.Α. στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών, το γνωστό σε όλους CERN. Η ερευνήτρια του Κέντρου και συντονίστρια προβολής για το πείραμα ALICE, κ. Δέσποινα Χατζηφωτιάδου (συνοδευμόμενη από τον συμπαθέστατο Γιώργο, φοιτητή Πληροφορικής που κάνει πρακτική στο CERN) ήταν καταπληκτική ως οικοδέσποινα και ξεναγός της ομάδας, φροντίζοντας υπομονετικά να δώσει με τον καλύτερο τρόπο την εικόνα του τι γίνεται στο μεγάλο αυτό "εργοτάξιο", το εργοστάσιο παραγωγής θεωρητικής και εφηρμοσμένης γνώσης και να απαντήσει στις ερωτήσεις και τις απορίες όλων. Καθοριστική στη φάση της προετοιμασίας της επίσκεψης ήταν και η συνδρομή της κ. Γιώτας Φωκά, επίσης ερευνήτριας στο Κέντρο. Τα μέλη της ομάδας και η διοίκηση του Ο.Φ.Α. απευθύνουν ένα θερμό ευχαριστώ στους ανωτέρω για τη βοήθειά τους. Το υπόλοιπο πρόγραμμα της 6ήμερης εκδρομής περιλάμβανε γνωριμία με τη Ζυρίχη, το Λουγκάνο, τη Λουκέρνη, τους καταρράκτες του Ρήνου, την Titisee, το Freibourg (Γερμανία), τη Βέρνη, τη Γενεύη, το Chamonix Mont Blanc (Γαλλία) και το Annecy (Γαλλία).

www.ofa.gr

5η Πανελλήνια Εξόρμηση Ερασιτεχνών Αστρονόμων

Ένα υπέροχο τριήμερο πέρασαν οι πάνω από 500 φίλες και φίλοι των άστρων που βρέθηκαν στις κατασκηνώσεις της Κουρούνας στους Φιλιππαίους Γρεβενών στις 29, 30 και 31 Ιουλίου.

Ο καιρός, η τοποθεσία, ο καθαρός σκοτεινός ουρανός, η άρτια διοργάνωση, η ανιδιοτελής και ακούραστη δραστηριοποίηση των μελών της Οργανωτικής Ομάδας, οι όμορφες παρέες που κατέφθασαν με κάθε μέσο από όλη την Ελλάδα (και όχι μόνο), η υψηλού επιπέδου κατάρτιση των εισηγητών των εργαστηρίων που αφιλοκερδώς μετέφεραν σε κάθε ενδιαφερόμενο την εξειδικευμένη γνώση τους, η ποιητική διάθεση των φίλων που ξενάγησαν τους επισκέπτες στα μυστικά του έναστρου ουρανού, η προθυμία των ερασιτεχνών αστρονόμων να δώσουν σε όλες και όλους την ευκαιρία να θαυμάσουν τα ουράνια αντικείμενα μέσα από τον εξοπλισμό τους, την ώρα που αποτύπωναν φωτογραφικά τις ομορφιές του Σύμπαντος, η γενναιόδωρη συνεισφορά των χορηγών (ειδική μνεία αξίζει στο “Πλανητάριο Θεσσαλονίκης”), η βοήθεια των οποίων ήταν καθοριστική για να πάνε όλα καλά, η προθυμία του Δημάρχου Γρεβενών και των συνεργατών του να συνδράμουν στην υλοποίηση της ιδέας, η τιμητική παρουσία των κ.κ. Θανάση Οικονόμου και Γιάννη Σειραδάκη που βρέθηκαν κοντά στους ερασιτέχνες αστρονόμους για να μιλήσουν σ΄ αυτούς, να τους μεταδώσουν κάτι από τη σοφία και την εμπειρία τους και να τους δώσουν την ευκαιρία να ανταλλάξουν σκέψεις και απόψεις μαζί τους, είχαν ως αποτέλεσμα την από κάθε πλευρά επιτυχία της πρόσφατης Εξόρμησης.

Το πρόγραμμα περιλάμβανε παράλληλες εκδηλώσεις, που έδιναν τη δυνατότητα στους επισκέπτες να κάνουν μια μικρή εκδρομή, με τους ειδικούς της Overland, στο απαράμιλλου κάλλους φυσικό περιβάλλον της περιοχής και στα παιδιά να απασχοληθούν δημιουργικά με διάφορες δραστηριότητες. 

Έκπληξη αποτέλεσε για όλους το γεύμα προσφορά του διοργανωτή Ομίλου Φίλων Αστρονομίας, που ετοιμάσθηκε από τα ίδια τα μέλη της Οργανωτικής Ομάδας, υπό την καθοδήγηση της ευγενικώς προσφερθείσης καθηγήτριας - ιδιοκτήτριας σχολής μαγειρικής & ζαχαροπλαστικής κ. Βιργινίας Λεβή, με ένα μενού ομολογουμένως πλουσιότατο, ενώ ξεχωριστή νότα έδωσε στη Συνάντηση η παράσταση Θεάτρου Σκιών από τον Τηλέμαχο.

Η Ερασιτεχνική Αστρονομική Κοινότητα περιμένει με αγωνία να πληροφορηθεί ποιος Σύλλογος θα αναλάβει την επόμενη Πανελλήνια Εξόρμηση και πού θα είναι το ραντεβού για το 2012.

Τα λέμε του χρόνου λοιπόν!!





www.ofa.gr

Το Juno της NASA ξεκίνησε το ταξίδι του προς τον γίγαντα του Ηλιακού μας Συστήματος.

Το επόμενο βήμα στην εξερεύνηση του μεγαλύτερου πλανήτη του Ηλιακού μας Συστήματος ξεκίνησε με την εκτόξευση πάνω σε έναν πύραυλο Atlas 5 της αποστολής Juno.

Μετά το Galileo, το οποίο εκτοξεύθηκε το 1989 και έφτασε στον Δία το 1995, ένα νέο ρομποτικό σκάφος σκοπεύει να αποκαλύψει τα μυστικά του Δία.

Μόλις μπει σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη τον Ιούλιο του 2016, θα προσπαθήσει να μετρήσει την ποσότητα νερού της ατμόσφαιρας του, να μελετήσει την σύνθεση, θερμοκρασία και τις κινήσεις των νεφών στην ατμόσφαιρα, να χαρτογραφήσει το μαγνητικό και το βαρυτικό του πεδίο, να εξερευνήσει την μαγνητόσφαιρά του και να μελετήσει το βόρειο και νότιο σέλας στους πόλους του Δία.

Η αποστολή του Juno θα διαρκέσει ένα χρόνο (33 τροχιές γύρω από τον Δία) και θα τελειώσει με την ελεγχόμενη είσοδο και καταστροφή του στην ατμόσφαιρα του πλανήτη.

Το σκάφος πήρε το όνομα του από την ρωμαϊκή θεότητα Juno η οποία είναι η αντίστοιχη της Ήρας στην ελληνική μυθολογία.

Η ιστοσελίδα της αποστολής:
http://missionjuno.swri.edu/


www.ofa.gr