Δραστηριότητα στο ηφαίστειο της Σαντορίνης παρατηρήθηκε από τον Envisat

 Δεδομένα από το αρχείο του δορυφόρου Envisat αποκαλύπτουν σημάδια πρόσφατης δραστηριότητας στο ηφαιστειακό νησί της Σαντορίνης. Ακόμα και μετά το πέρας της αποστολής του, οι εικόνες που έχει συγκεντρώσει ο Envisat χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση ενεργών ηφαιστείων.

 Η Σαντορίνη, ένα όμορφο, γοητευτικό και διάσημο νησί βρίσκεται στο κέντρο του ενεργού ηφαιστειακού τόξου που φιλοξενεί το Νότιο Αιγαίο. Με τη μορφή που τη γνωρίζουμε σήμερα γεννήθηκε από την έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα που συγκλόνισε το Αιγαίο πριν από περίπου 3600 χρόνια.

 Ανατρέχοντας στο παρελθόν, θα καταμετρήσει κανείς μέσα στο πέρασμα των αιώνων πλήθος εκρήξεων, με την πιο πρόσφατη να έχει σημειωθεί το 1950. Παρόλο που δραστηριότητα δεν έχει παρατηρηθεί για περισσότερο από μισό αιώνα, οι τελευταίες δορυφορικές εικόνες δείχνουν το ηφαίστειο να ξυπνά.

 Τα νέα ευρήματα συζητήθηκαν, μεταξύ άλλων, στη διάρκεια του International Forum on Satellite Earth Observation for Geohazard Risk Management, που διεξήχθη την περασμένη εβδομάδα στο νησί της Σαντορίνης.

 Το συνέδριο που οργάνωσε η ESA σε συνεργασία με το Group on Earth Observations (GEO) εστιάστηκε στην παρατήρηση της Γης με τη βοήθεια δορυφόρων και σε εφαρμογές της, οι οποίες μπορούν να συνεισφέρουν στην παρακολούθηση και διαχείριση φυσικών καταστροφών για την αξιολόγηση κινδύνων.

 Σεισμική δραστηριότητα που παρατηρήθηκε στην περιοχή της Σαντορίνης, η οποία σχετίζεται με την μετακίνηση μάγματος στο υπέδαφος, από τον Ιανουάριο του 2011 μέχρι σήμερα είχε σαν αποτέλεσμα την παραμόρφωση του εδάφους που ανίχνευσε ο δορυφόρος Envisat.

 Παρόλο που περιφερόταν γύρω από τη Γη σε ύψος περίπου 800 km από την επιφάνεια του εδάφους, τα ραντάρ με τα οποία ήταν εξοπλισμένος είχαν την ικανότητα να ανιχνεύσουν παραμορφώσεις μερικών εκατοστών.

 Όταν δύο εικόνες της ίδιας περιοχής συνδυαζόταν, μικρές διακυμάνσεις στο σήμα που ανακλάται πίσω μπορούν να αποκαλυφθούν και να εκτιμηθούν. Η τεχνική αυτή ονομάζεται Διαφορική συμβολομετρία δορυφορικών εικόνων - ή Differential Interferometric Synthetic Aperture Radar (DInSAR) στα αγγλικά - και αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για τον εντοπισμό παραμορφώσεων του εδάφους.

 Σύμφωνα με τις παρατηρήσεις του Envisat, το βορειοανατολικό άκρο της Νέας Καμένης ανασηκώθηκε κατά 5 cm μέσα στο 2011 ενώ άλλα σημεία του ηφαιστείου κατά 3-4 cm. Άραγε συντρέχει λόγος ανησυχίας; Η απάντηση των επιστημόνων είναι αρνητική.

 “Η παρακολούθηση της αλλαγής στην κατάσταση του ηφαιστείου που βρίσκεται σε εξέλιξη αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για τη βαθύτερη κατανόηση των φυσικών μηχανισμών που καταλήγουν στην έκρηξη του με καταστροφικές συνέπειες για το περιβάλλον του,” σημείωσε ο καθηγητής Ισαάκ Παρχαρίδης, του Τμήματος Γεωγραφίας στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

 Στους πρώτους μήνες του 2012, παρατηρήθηκε μία μείωση στην ταχύτητα παραμόρφωση του εδάφους στη Σαντορίνη, καθώς και στη σεισμική δραστηριότητα.

 “Μετά από την εκτίμηση της τοπικής σεισμικής δραστηριότητας, παραμορφώσεων όσο και φυσικοχημικών μεταβολών, συμπεράναμε ότι στη διάρκεια των τελευταίων μηνών το ηφαίστειο παρουσιάζει πολύ περιορισμένη δραστηριότητα, πολύ μικρότερη από εκείνη του 2011”, εξηγεί ο καθηγητής Κοσμάς Στυλιανίδης επικεφαλής της Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής Παρακολούθησης του Ηφαιστείου της Σαντορίνης.

 “Στην εισήγηση που κατέθεσε η επιτροπή στην κυβέρνηση, δε συμβουλεύει την εφαρμογή μέτρων που θα είχαν σαν αποτέλεσμα τον περιορισμό μετακινήσεων προς και από το νησί της Σαντορίνης.” 

 Η επικοινωνία με το δορυφόρο Envisat διακόπηκε στις 8 Απριλίου, ωστόσο, επιστήμονες θα συνεχίσουν να ανατρέχουν στο αρχείο με δεδομένα που έχει συλλέξει στα δέκα χρόνια λειτουργίας του για την παρακολούθηση της δραστηριότητας ηφαιστείων σε όλο τον κόσμο και πολλές άλλες μελέτες.

 Η διαδοχή του Envisat από μία σειρά νέες διαστημικές αποστολές, μεταξύ των οποίων η οικογένεια των δορυφόρων Sentinels που αναμένεται να τεθούν σε τροχιά γύρω από τη Γη στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού προγράμματος Global Monitoring for Environment and Security (GMES) θα εξασφαλίσει συνεχή ροή δεδομένων τόσο για επιστημονικές μελέτες, όσο και εφαρμογές που επιτρέπουν την πρόβλεψη και αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών.

ESA Ελλάδα

www.ofa.gr

Η πανοραμική ματιά του Hubble σε μια ταραγμένη περιοχή αστρογένεσης

 Αρκετά εκατομμύρια άστρα συναγωνίζονται για την προσοχή μας στην εικόνα από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble της περιοχής 30 Doradus, τμήμα του νεφελώματος της Ταραντούλας όπου δημιουργούνται νέα άστρα. 

 Η περιοχή αστρογένεσης 30 Doradus είναι η λαμπρότερη στην γειτονιά του Γαλαξία μας και φιλοξενεί μερικά από τα μεγαλύτερα άστρα που έχουν παρατηρηθεί ποτέ. Βρίσκεται σε απόσταση 170.000 ετών φωτός, στο Μεγάλο Νέφος του Μαγγελάνου, ενός μικρού γαλαξία, δορυφόρου του δικού μας Γαλαξία. Καμιά περιοχή στον δικό μας Γαλαξία δεν είναι τόσο μεγάλη και τόσο παραγωγική όσο η 30 Doradus.

 Η εικόνα δημοσιεύεται για την επέτειο των 22 χρόνων του Hubble και αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα μωσαϊκά που δημιουργήθηκε από φωτογραφίες του Hubble από τις κάμερες Wide Field Camera 3 και Advanced Camera for Surveys σε συνδυασμό με παρατηρήσεις του τηλεσκοπίου 2,2 μέτρων MPG του ESO, το οποίο ανιχνεύει περιοχές με ιονισμένο υδρογόνο και οξυγόνο.

 Η συνολική μάζα των άστρων είναι εκατομμύρια φορές αυτή του Ήλιου στην εικόνα που καταλαμβάνει μια περιοχή 650 ετών φωτός στην οποία περιέχονται μερικά από τα πιο πληθωρικά άστρα, ένα από τα πιο γρήγορα περιστρεφόμενα άστρα και το μεγαλύτερο σε μάζα και ταχύτητα αστέρι-φυγάς.

 Το νεφέλωμα βρίσκεται αρκετά κοντά στην Γη, έτσι ώστε το Hubble μπορεί να παρατηρήσει ξεχωριστά τα αστέρια του δίνοντας έτσι σημαντικές πληροφορίες για την γέννηση και την εξέλιξή τους. Πολλοί μικροί γαλαξίες διαθέτουν τέτοιες περιοχές αστρογένεσης, αλλά η 30 Doradus στο Μεγάλο Νέφος του Μαγγελάνου είναι η μοναδική που μπορούμε να ερευνήσουμε με λεπτομέρεια. Η έντονη δραστηριότητα στο νεφέλωμα πιθανόν να οφείλεται και στην εγγύτητα του με τον συνοδό γαλαξία του, το Μικρό Νέφος του Μαγγελάνου.

 Η εικόνα αποκαλύπτει τα στάδια της αστρογένεσης, περιλαμβάνοντας άστρα από εμβρυακή ηλικία που βρίσκονται σε σκοτεινά κουκούλια σκόνης μέχρι άστρα που πεθαίνουν νεαρά σε εκρήξεις σουπερνόβα. Η περιοχή 30 Doradus είναι ένα εργοστάσιο παραγωγής άστρων που λειτουργεί σε τρελούς ρυθμούς για εκατομμύρια χρόνια. Η εικόνα περιλαμβάνει αστρικά σμήνη ηλικιών από 2 εκατομμύρια έως 25 εκατομμύρια χρόνια.

 Το λαμπερό κόσμημα της περιοχής είναι το γιγάντιο αστρικό σμήνος NGC 2070 ηλικίας 2-3 εκατομμυρίων ετών και περιλαμβάνει περίπου 500 χιλιάδες άστρα, με πολλά από αυτά να έχουν τεράστια μάζα. Ο πυκνός πυρήνας του, γνωστός ως RMC 136 περιλαμβάνει μερικά από τα πιο ογκώδη άστρα στο κοντινό μας Σύμπαν, με μάζα περισσότερη από 100 φορές αυτή του Ήλιου.

 Τα ογκώδη αυτά άστρα σχηματίζουν βαθιές κοιλότητες στο υλικό που βρίσκεται γύρω τους μέσω χειμάρρων υπεριώδους ακτινοβολίας η οποία διαλύει το υδρογόνο από τα νέφη από τα οποία γεννήθηκαν αυτά τα άστρα. Η εικόνα αποκαλύπτει ένα φανταστικό τοπίο από στήλες, προεξοχές και κοιλότητες. Εκτός από την διάλυση του νέφους η δραστηριότητα προκαλεί νέα αστρογένεση μέσω της πρόσκρουσης ακτινοβολίας σε πυκνές περιοχές αερίων.

 Τα χρώματα προέρχονται από τα θερμά αέρια που κυριαρχούν στην περιοχή. Το κόκκινο σηματοδοτεί το υδρογόνο και το μπλε το οξυγόνο.

ΟΦΑ - spacetelescope.org

www.ofa.gr

Τα λαμπερά κοσμήματα του Messier 9

 Το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble μας προσφέρει την πιο λεπτομερή έως τώρα εικόνα του Messier 9, ενός σφαιρωτού σμήνους κοντά στο κέντρο του Γαλαξία. Αν και αθέατο στο γυμνό μάτι το σμήνος, το Hubble διακρίνει περισσότερα από 250.000 άστρα. 

 Το Messier 9 είναι σφαιρωτό σμήνος, δηλαδή μια σχεδόν σφαιρική συγκέντρωση άστρων 25.000 έτη φωτός μακριά από την Γη και τόσο κοντά στο κέντρο του Γαλαξία μας ώστε η βαρυτική επίδραση του παραμορφώνει το σχήμα του σμήνους.

 Τα σφαιρωτά σμήνη πιστεύεται ότι φιλοξενούν μερικά από τα πιο ηλικιωμένα άστρα στον Γαλαξία μας και σχηματίστηκαν όταν το Σύμπαν ήταν πολύ νέο. Εκτός από την ηλικία τους, περίπου διπλάσια του Ήλιου, τα άστρα του Messier 9 έχουν και διαφορετική σύνθεση καθώς δεν περιέχουν τόσα πολλά βαρέα στοιχεία όπως το άστρο μας.

 Ειδικότερα τα στοιχεία που είναι καθοριστικής σημασίας για την ζωή στη Γη, όπως το οξυγόνο και ο άνθρακας, καθώς και ο σίδηρος που βρίσκεται στον πυρήνα της, είναι πολύ σπάνια στο Messier 9 και σε άλλα σμήνη όπως αυτό. Αυτό συμβαίνει διότι τα βαρύτερα στοιχεία δημιουργήθηκαν σταδιακά στους πυρήνες άστρων και σε εκρήξεις υπερκαινοφανών (σουπερνόβα). Την εποχή που δημιουργήθηκαν όμως τα άστρα του Messier 9 υπήρχαν στο σύμπαν πολύ μικρές ποσότητες των στοιχείων αυτών.

 Το Messier 9, όπως υποδηλώνει και το όνομά του, ανακαλύφθηκε από τον γάλλο αστρονόμο Charles Messier το 1764. Ακόμη και με τα πιο προηγμένα τηλεσκόπια της εποχής δεν μπορούσε να αναλυθεί το φως του σμήνους σε ξεχωριστά αστέρια, έτσι ο Messier ταξινόμησε το αντικείμενο ως νέφος. Μόνο αργότερα κατά το 18ο αιώνα οι αστρονόμοι και κυρίως ο William Herschel μπόρεσε να παρατηρήσει ξεχωριστά αστέρια στο σμήνος.

 Η αντίθεση μεταξύ των σύγχρονων οργάνων και των οργάνων της εποχής του Messier είναι μεγάλη. Το Hubble στην πιο λεπτομερή εικόνα του σμήνους που παρήγαγε, μπορεί και ξεχωρίζει άστρα ακόμη και στον συνωστισμένο πυρήνα του σμήνους. Περισσότερα από 250.000 βρίσκονται εστιασμένα στον ανιχνευτή της κάμερας ACS (Advanced Camera for Surveys) σε μια εικόνα που καλύπτει ένα πεδίο όσο το κεφάλι μιας καρφίτσας στην άκρη του χεριού.

 Εκτός από την ανάλυση σε ξεχωριστά άστρα, στην εικόνα είναι εμφανής και η διαφορά στο χρώμα των άστρων. Το χρώμα κάθε άστρου είναι συνδεδεμένο με την θερμοκρασία του. Αντίθετα απ ότι θα περίμενε κανείς, όσο πιο κόκκινο είναι ένα άστρο τόσο πιο ψυχρό είναι, και όσο πιο μπλε τόσο πιο θερμό. Το ευρύ φάσμα των αστρικών θερμοκρασιών διακρίνεται σαφέστατα από την ευρεία παλέτα των χρωμάτων στην εικόνα του Hubble.

 Και η γειτονιά του Messier 9 παρουσιάζει ενδιαφέρον καθώς περιλαμβάνει δυο μεγάλα σκοτεινά νεφελώματα τα οποία αποτελούνται από μεσοαστρική σκόνη. Νοτιοανατολικά του Messier 9 βρίσκεται το Barnard 259 ενώ δυτικά το Barnard 64. Και τα δύο είναι ορατά σε εικόνες ευρέως πεδίου του σφαιρωτού σμήνους

ΟΦΑ
spacetelescope.org

www.ofa.gr

Νεαροί αστέρες τρεμοσβήνουν στην καρδιά του Ωρίωνα

 Αστρονόμοι με τη βοήθεια των διαστημικών τηλεσκοπίων Herschel της ESA και Spitzer της NASA παρατήρησαν ασυνήθιστα ταχείες μεταβολές στη λαμπρότητα νέων αστέρων, οι οποίοι γεννήθηκαν μέσα στο γνώριμο περιβάλλον του Νεφελώματος του Ωρίωνα.

  Εικόνες από ένα επιστημονικό όργανο του Herschel σχεδιασμένο να λειτουργεί στην περιοχή του μακρινού υπεριώδους, και από δύο ανιχνευτές ακτινοβολίας με μικρότερο μήκος κύματος του Spitzer συνθέτουν μια λεπτομερή εικόνα αστεριών που σχηματίζονται στην καρδιά ενός από τα πιο γνωστά αντικείμενα του νυχτερινού ουρανού.

  Το Νεφέλωμα του Ωρίωνα βρίσκεται σε απόσταση 1350 ετών φωτός από τη Γη και εμφανίζεται σε περίοπτη θέση στους χειμωνιάτικους ουρανούς προς τέρψη των Ευρωπαίων παρατηρητών.

  Γνωστό και σαν Ξίφος του Ωρίωνα, το νεφέλωμα διακρίνεται κάτω από τα τρία αστέρια που αποτελούν τη ζώνη του Ωρίωνα του Κυνηγού, ενός από τους πιο εύκολα αναγνωρίσιμους αστερισμούς.

  Πρόκειται για ένα από τα λίγα νεφελώματα που μπορούν να γίνουν ορατά με γυμνό μάτι και αποτελεί ένα δημοφιλή στόχο για ερασιτέχνες αστρονόμους.

  Στο εσωτερικό του νεφελώματος βρίσκεται η πλησιέστερη στη Γη περιοχή γέννησης νέων αστέρων, όπου έντονη υπεριώδη ακτινοβολία που εκπέμπουν οι θερμοί νέοι αστέρες έχει σαν αποτέλεσμα αέρια και η σκόνη που έχει συγκεντρωθεί να λάμπουν.

  Μέσα στο σύννεφο σκόνης φιλοξενούνται νεότεροι αστέρες, οι οποίοι βρίσκονται ακόμα στο αρχικό στάδιο της εξέλιξης και αόρατη στην περιοχή μηκών κύματος του ορατού φωτός.

  Ο νέος αυτός συνδυασμός εικόνων από το μακρινό και κοντινό υπέρυθρο επιτρέπει στους αστρονόμους να διεισδύσουν στο νέφος σκόνης και να αποκαλύψουν τους εμβρυϊκούς αστέρες που περιβάλλει.

  Ένας νέος αστέρας σχηματίζεται από πυκνό νέφος αερίου και σκόνης όταν αυτό αρχίσει να καταρρέει κάτω από το ίδιο του το βάρος, δημιουργώντας ένα θερμό πρωτοαστέρα, τον οποίο περιβάλλει ένας περιστρεφόμενος δίσκος και ένα κέλυφος αερίου.

  Μέρος από το υλικό αυτό, αφού θα στροβιλιστεί γύρω από τον αστέρα για μερικές εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια, θα προσκολληθεί επάνω του και όταν η μάζα του ξεπεράσει μία κρίσιμη τιμή, η πυρηνική σύντηξη που θα ξεκινήσει στον πυρήνα του θα ολοκληρώσει το σχηματισμό του αστέρα.

  Από το εναπομείναν αέριο και σκόνης στο δίσκο που περιβάλλει τον πρωτοαστέρα είναι πιθανόν να σχηματιστεί κάποιο πλανητικό σύστημα - όπως συνέβη με το δικό μας Ηλιακό Σύστημα.

  Μια ομάδα αστρονόμων με επικεφαλής το Nicolas Billot του Ιnstitut de Radiasatronomie Millimetrique, στη Γρανάδα της Ισπανίας, με τη βοήθεια του διαστημικού τηλεσκοπίου Herschel συγκέντρωσαν εικόνες του Νεφελώματος του Ωρίωνα μία φορά την εβδομάδα το χειμώνα και την άνοιξη της περασμένης χρονιάς.

  Η ειδική κάμερα και το φασματόμετρο (Photodetector Array Camera and Spectrometer - PACS) με τα οποία είναι εξοπλισμένο το Herschel ανίχνευσαν στην περιοχή του μακρινού υπέρυθρου σωματίδια ψυχρής σκόνης στους δίσκους γύρω από νεοεμφανιζόμενους αστέρες.

  Οι παρατηρήσεις αυτές συνδυάστηκαν με παλαιότερες εικόνες που είχαν ληφθεί από το διαστημικό τηλεσκόπιο Spitzer σε μικρότερα μήκη κύματος, στην περιοχή του κοντινού υπέρυθρου, και απεικονίζουν παλαιότερα και θερμότερα αντικείμενα.

  Προς μεγάλη έκπληξη των αστρονόμων, η λαμπρότητα των νέων αστεριών παρουσίαζε μεταβολή της τάξης του 20% στη διάρκεια των λίγων εβδομάδων που διήρκεσαν οι παρατηρήσεις. Η αύξηση της φωτεινότητας ενός νέου αστέρα είναι μία διαδικασία που διαρκεί χρόνια ή ακόμα και αιώνες. Τώρα, αναζητούν μία πιθανή εξήγηση για το λόγο που συμβαίνει κάτι τέτοιο.

  Ένα πιθανό ενδεχόμενο είναι λεπτά νήματα αερίου με κατεύθυνση από το εξωτερικό του δίσκου που περιβάλλει τον αστέρα προς το εσωτερικό του να το θερμαίνουν και να τον κάνουν να λάμπει προσωρινά.

  Ένα άλλο σενάριο που μελετούν οι αστρονόμοι είναι ψυχρό υλικό να στοιβάζεται στο εσωτερικό του δίσκου και να σκιάζει το εξωτερικό του, κάνοντας τον να φαίνεται κατά περιοχές πιο σκοτεινό.

  Και στις δύο περιπτώσεις, ωστόσο, εξέλιξη των νεαρών αστέρων είναι κάθε άλλο παρά μια συνεχή και αδιάκοπη διαδικασία.

  “Από την άλλη, οι παρατηρήσεις που συγκέντρωσε το Herschel μας εκπλήσσουν, όσο και μας προσφέρουν ενδιαφέρουσες πληροφορίες σχετικά με το τι συμβαίνει στα πρώτα στάδια της γέννησης αστέρων και πλανητών”, σχολιάζει ο Goran Pilbratt, επιστήμονας της ESA που εργάζεται για το πρόγραμμα Herschel.

  Χάρη στην υψηλή διακριτική ικανότητα του διαστημικού τηλεσκοπίου Herschel στην περιοχή του μακρινού υπέρυθρου, σε συνδυασμό με παρατηρήσεις από το Spitzer σε μικρότερα μήκη κύματος, οι αστρονόμοι έχουν τη δυνατότητα να διεισδύσουν στα μυστικά της γέννησης νέων αστέρων.

ESA Ελλάδα

www.ofa.gr

Venus Express: Μήπως η Αφροδίτη αλλάζει ταχύτητα;

 Το διαστημόπλοιο της ESA Venus Express ανακάλυψε πως ο καλυμμένος από πυκνά σύννεφα γειτονικός μας πλανήτης περιστρέφεται με μια ταχύτητα ελαφρώς μικρότερη από εκείνη που είχε υπολογισθεί παλαιότερα. Έχοντας τη δυνατότητα να διαπεράσει την πυκνή ατμόσφαιρα της Αφροδίτης, ανακάλυψε ότι κάποια χαρακτηριστικά της επιφάνειας της δε βρίσκονταν ακριβώς εκεί όπου θα έπρεπε.

 Με τη βοήθεια του VIRTIS, ένα επιστημονικό όργανο σχεδιασμένο να λειτουργεί στην περιοχή του υπέρυθρου για να διεισδύει στο στρώμα από σύννεφα που καλύπτει τον πλανήτη, οι επιστήμονες υπολόγισαν ότι χαρακτηριστικά της επιφάνειας του είχαν μετατοπιστεί μέχρι και 20 χιλιόμετρα από τη θέση όπου θα βρίσκονταν εάν η Αφροδίτη περιστρεφόταν με την ταχύτητα που είχε μετρήσει το διαστημόπλοιο της NASA Magellan στις αρχές της δεκαετίας του '90.

 Οι νέες μετρήσεις που έχει συγκεντρώσει το διαστημόπλοιο σε τροχιά γύρω από την Αφροδίτη έχουν βοηθήσει τους επιστήμονες να καθορίσουν εάν ο πλανήτης διαθέτει ένα στέρεο ή υγρό πυρήνα, κάτι που θα μας βοηθούσε να κατανοήσουμε καλύτερα τη δημιουργία του, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο εξελίχθηκε.

 Στην περίπτωση που η Αφροδίτη διαθέτει στέρεο πυρήνα, κάτι τέτοιο θα σήμαινε πως η μάζα της θα ήταν συγκεντρωμένη στο κέντρο της. Σε αυτήν την περίπτωση, η περιστροφή του πλανήτη δεν θα επηρεαζόταν σημαντικά από εξωτερικές δυνάμεις.

 Οι πιο σημαντικές από τις δυνάμεις που δέχεται έχουν την πηγή της στην πυκνή ατμόσφαιρα του πλανήτη - εκτιμάται ότι η πίεση είναι 90 φορές μεγαλύτερη από εκείνη της Γης και αέριες μάζες, οι οποίες κινούνται με υψηλές ταχύτητες, διαταράσσουν την ταχύτητα περιστροφής λόγω της τριβής που αναπτύσσεται με την επιφάνεια του εδάφους.

 Η Γη βρίσκεται υπό την επίδραση παρόμοιων δυνάμεων, οι οποίες προέρχονται από ανέμους που πνέουν, καθώς και τις παλίρροιες που παρατηρούνται σε ωκεανούς και θάλασσες. Η διάρκεια μιας γήινης ημέρας μπορεί να μεταβληθεί μέχρι και ένα χιλιοστό του δευτερόλεπτου, ανάλογα με την ταχύτητα και κατεύθυνση των ανέμων, όσο και τις θερμοκρασίες που επικρατούν στη διάρκεια κάθε χρόνου.

 Τις δεκαετίες του '80 και του '90, τα διαστημόπλοια Venera και Magellan σχεδίασαν χάρτες της επιφάνεια της Αφροδίτης, η οποία παρέμενε κάτω από πέπλο μυστηρίου και από μία πυκνή ατμόσφαιρα πλούσια σε δηλητηριώδη αέρια. Οι χάρτες αυτοί μας έδωσαν την πρώτη λεπτομερή και ολοκληρωμένη εικόνα ενός τόσο ξεχωριστού, όσο και εχθρικού περιβάλλοντος.

 Κατά τη διάρκεια της τετραετούς αποστολής του, το Magellan είχε την ευκαιρία να παρατηρήσει χαρακτηριστικά στην επιφάνεια του πλανήτη και να συγκεντρώσει μετρήσεις που επέτρεψαν στους επιστήμονες να υπολογίσουν τη διάρκεια μίας μέρας, η οποία ισοδυναμεί με εκείνη 243,0185 ημερών στη Γη.

 Ωστόσο, χαρακτηριστικά στην επιφάνεια της Αφροδίτης τα οποία παρατηρήθηκαν 16 χρόνια αργότερα από την αποστολή Venus Express θα μπορούσαν να ταυτίζονται με εκείνα που παρατηρήθηκαν από το Magellan, εάν η διάρκεια της ημέρας είναι κατά μέσο όρο 6,5 λεπτά μεγαλύτερη από εκείνη που είχε αρχικά υπολογίσει το Magellan.

 Κάτι τέτοιο φαίνεται να συμφωνεί και με τις πιο πρόσφατες μετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν από τη Γη με ειδικά ραντάρ για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

 “Όταν οι δύο χάρτες δεν συμφωνούσαν, θεώρησα πως είχε γίνει κάποιο λάθος στους υπολογισμούς μου, καθώς το Magellan μέτρησε την τιμή με ιδιαίτερα μεγάλη ακρίβεια, ωστόσο είχαμε ελέγξει κάθε πιθανό λάθος που περνούσε από το μυαλό μας,” σημείωσε ο Nils Muller από το Γερμανικό Αεροδιαστημικό Κέντρο DLR, ο οποίος είναι επικεφαλής της ομάδας συγγραφέων που δημοσίευσε μία ερευνητική εργασία σχετικά με την περιστροφή της Αφροδίτης.

 Επιστήμονες, μεταξύ των οποίων και ο Ozgur Karatekin του Βασιλικού Αστεροσκοπείου του Βελγίου, εξέτασε την πιθανότητα τυχαίων μικρής χρονικής διάρκειας διακυμάνσεων στην διάρκεια της ημέρας της Αφροδίτης, ωστόσο κατέληξε στο συμπέρασμα πως κατά μέσο όρο θα πρέπει το άθροισμά τους να είναι μηδενικό.

 Από την άλλη, πρόσφατα ατμοσφαιρικά μοντέλα έδειξαν ότι ίσως ο καιρός στον πλανήτη να χαρακτηριζόταν από κύκλους διάρκειας δεκαετιών, οι οποίοι θα μπορούσαν να συνοδεύονταν από εξίσου μακροχρόνιες αλλαγές στην περίοδο περιστροφής. Μεταξύ άλλων, οι επιστήμονες μελετούν την μεταβολή της στροφορμής τόσο της Αφροδίτης και της Γης, όταν οι δύο πλανήτες βρίσκονται σε μικρή σχετικά απόσταση ο ένας από τον άλλο.

 “Ο ακριβής προσδιορισμός του ρυθμού περιστροφής της Αφροδίτης θα βοηθήσει τον σχεδιασμό μελλοντικών διαστημικών αποστολών, καθώς θα χρειαστούν λεπτομερείς πληροφορίες για την επιλογή των πιθανών σημείων προσγείωσης”, εξήγησε ο Hakan Svedhem, ένας από τους επιστήμονες της ESA που εργάζονται στο πρόγραμμα Venus Express.

 Παρόλο που περαιτέρω μελέτη είναι απαραίτητη, το διαστημόπλοιο Venus Express αποδεικνύει ήδη την ικανότητα του να διεισδύει στο μυστήριο αυτού του τόσο αινιγματικού πλανήτη βαθύτερα από όσο είχε κανείς ονειρευτεί.

ESA Ελλάδα

www.ofa.gr

Με επιτυχία στέφθηκε η παρθενική πτήση του νέου πυραύλου της ESA, Vega

Μετά την πρώτη επιτυχή εκτόξευσή του από την Ευρωπαϊκή διαστημική βάση στο Κουρού της Γαλλικής Γουιάνας, ο νέος πύραυλος της ESA Vega είναι έτοιμος να συμπληρώσει την οικογένεια των παλαιότερων Ariane 5 και των Ρωσικών πυραύλων Soyuz.

Αφότου η οικογένεια των πυραύλων εκτόξευσης μεγάλωσε, η Ευρώπη μπορεί να ανταπεξέλθει σε ένα μεγάλο εύρος διαστημικών αποστολών, από την τοποθέτηση επιστημονικών δορυφόρων σε τροχιά γύρω από τη Γη μέχρι την μεταφορά τεχνολογικού εξοπλισμού στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.

Ο πρώτος πύραυλος Vega απογειώθηκε στις 12.00 ώρα Ελλάδος (ή διαφορετικά, στις 07.00 τοπική ώρα Γαλλικής Γουιάνας) από την νέα εξέδρα εκτόξευσης που κατασκευάστηκε για το σκοπό αυτό και ολοκλήρωσε την αποστολή του χωρίς κανένα απρόοπτο.

Χάρη στο σχετικά μικρό μέγεθός του, ο Vega μπορεί να τοποθετήσει δορυφόρους βάρους από 300 kg μέχρι 2500 kg σε διαφορετικές τροχιές γύρω από τη Γη. Για παράδειγμα, μπορεί να μεταφέρει ένα δορυφόρο βάρους 1500 kg και να τον τοποθετήσει σε ηλιοσύγχρονη τροχιά ύψους 700 km.

Ο νέος πύραυλος της ESA θα προσφέρει τις υπηρεσίες του παράλληλα με τους Ariane 5, οι οποίοι είναι κατάλληλοι για τη μεταφορά φορτίων μεγάλου βάρους, και τους πύραυλους Soyuz μεσαίου μεγέθους.

Ο συνδυασμός των τριών αυτών διαφορετικών οχημάτων εκτόξευσης, τα οποία μπορούν να απογειωθούν από την Ευρωπαϊκή διαστημική βάση στη Γαλλική Γουιάνα, θα προσφέρουν στην Ευρώπη αυτόνομη και με μικρότερο κόστος πρόσβαση στο διάστημα.

“Σε διάστημα μικρότερο από τρεις μήνες, ο αριθμός των οχημάτων εκτόξευσης που διαθέτει η Ευρώπη αυξήθηκε από ένα σε τρία, διευρύνοντας τις υπηρεσίες που προσφέρει η Arianespace. Δεν υπάρχει πλέον ούτε ένας Ευρωπαϊκός δορυφόρος που να μην μπορεί να εκτοξευθεί με έναν από τους πυραύλους που διαχειρίζεται,” σημείωσε ο Jean-Jacques Dordain, Γενικός Διευθυντής της ESA.

“Είναι μία σημαντική ημέρα για την ESA, τα κράτη μέλη της και ειδικότερα, για την Ιταλία όπου ο πύραυλος Vega γεννήθηκε, για την Ευρωπαϊκή βιομηχανία και για την Arianespace.” 

Ο σχεδιασμός του πυραύλου Vega ξεκίνησε το 2003. Συνολικά, επτά κράτη μέλη της ESA συμμετείχαν στο φιλόδοξο πρόγραμμα: το Βέλγιο, η Γαλλία, η Ελβετία, η Ισπανία, η Ιταλία, η Ολλανδία και η Σουηδία.

“Η σημερινή επιτυχή εκτόξευση είναι η ανταμοιβή για τις αμέτρητες ώρες εργασίας περίπου 1000 ανθρώπων που συνεισέφεραν στην κατασκευή του πιο σύγχρονου οχήματος εκτόξευσης μικρών δορυφόρων,” συμπλήρωσε ο Antonio Fabrizi, διευθυντής του τμήματος που διαχειρίζεται τους πυραύλους εκτόξευσης της ESA.

“H ESA, με την πολύτιμη βοήθεια της Ιταλικής και Γαλλικής διαστημικής υπηρεσίας, καθώς και περίπου 40 ιδιωτικών εταιριών με επικεφαλή την ELV SpA, έχουν καταφέρει να κάνουν ένα άπιαστο όνειρο πραγματικότητα σε λιγότερο από μία δεκαετία.” 

ESA Ελλάδα

www.ofa.gr

Tο Μars Express προσφέρει ακλόνητα στοιχεία για την ύπαρξη ωκεανού στον παρελθόν του Άρη

Το διαστημόπλοιο της ESA Mars Express έστειλε ακλόνητα στοιχεία για την ύπαρξη ενός ωκεανού, ο οποίος κάλυπτε κάποτε τμήμα της επιφάνειας του κόκκινου πλανήτη. Το ραντάρ με το οποίο είναι εξοπλισμένο ανίχνευσε γεωλογικά ιζήματα που μαρτυρούν την ύπαρξη ενός ωκεανού με όρια τα ίχνη αρχαίων ακτογραμμών που έχουν ανακαλυφθεί στον Άρη.

Το ραντάρ MARSIS άρχισε να συγκεντρώνει παρατηρήσεις από την επιφάνεια και το υπέδαφος του Άρη το 2005, οπότε τέθηκε σε λειτουργία. Ερευνητές, με επικεφαλή τον Jeremie Mouginot από το Ινστιτούτο Πλανητολογίας και Αστροφυσικής της Grenoble (IPAG) και το Πανεπιστήμιο Irvine της Καλιφόρνια, ανέλυσαν παρατηρήσεις που συγκέντρωσε σε διάστημα μεγαλύτερο από δύο έτη και αποκάλυψαν υλικό χαμηλής πυκνότητας να καλύπτει τις βόρειες πεδιάδες.

"Ερμηνεύουμε αυτό το στρώμα υλικού σαν ιζηματογενή, ίσως και πλούσιο σε πάγο," σημείωσε ο Δρ Mouginot.“Προσφέρει για μια νέα ισχυρή ένδειξη πώς εδώ κάποτε υπήρξε κάποτε ένας ωκεανός.” 

Υπήρχαν υποψίες για την ύπαρξη ωκεανών στο παρελθόν του πλανήτη Άρη και ίχνη που θυμίζουν ακτογραμμές έχουν εντοπιστεί σε εικόνες που έχουν συγκεντρώσει διάφορα διαστημικά σκάφη. Ωστόσο, παραμένει ένα αμφιλεγόμενο ζήτημα.

Δύο είναι τα επικρατέστερα σενάρια: πριν από τέσσερα εκατομμύρια χρόνια, όταν επικρατούσαν θερμότερες συνθήκες, καθώς επίσης και πριν από τρία εκατομμύρια χρόνια, όταν ο πάγος κάτω από την επιφάνεια έλιωσε μετά από μια μεγάλη σύγκρουση, δημιουργήθηκε ένα δίκτυο καναλιών τα οποία διοχέτευαν νερό σε περιοχές με χαμηλό υψόμετρο.

“Το MARSIS, έχοντας την ικανότητα να διεισδύει βαθιά στο έδαφος, αποκαλύπτει τη δομή και σύνθεση των πρώτων 60-80 μέτρων κάτω από την επιφάνεια του πλανήτη,” εξηγεί ο Wlodek Kofman από IPAG, επικεφαλής της ομάδας που διαχειρίζεται το ραντάρ.

“Σε όλο το βάθος, υπάρχουν στοιχεία που αποδεικνύουν την ύπαρξη ιζηματογενούς υλικού, καθώς και πάγου.” 

Το στρώμα ιζηματογενούς υλικού που αποκάλυψε το MARSIS είναι χαμηλής αντανακλαστικότητας. Τέτοιου είδους ιζήματα έχουν συνήθως χαμηλή πυκνότητα και κοκκώδη δομή, όσο και έχουν διαβρωθεί και μεταφερθεί στον τελικό τους προορισμό από το νερό.

Ο πιο πρόσφατος ωκεανός, ωστόσο, θεωρείται πως ήταν προσωρινός. “Σε ένα εκατομμύριο χρόνια ή και λιγότερο”, εκτιμά ο Δρ Mouginot, “το νερό θα είχε είτε καταψυχθεί και διατηρηθεί στο υπέδαφος του πλανήτη, ή θα είχε εξατμιστεί και σταδιακά ανυψωθεί στην ατμόσφαιρα του.” 

“Δεν πιστεύω πως θα μπορούσε να διατηρηθεί με τη μορφή ωκεανού για αρκετό μεγάλο χρονικό διάστημα έτσι ώστε να επιτρέψει το σχηματισμό ζωής.” 

Για να εντοπίσουν στοιχεία ζωής, οι αστροβιολόγοι θα πρέπει να κοιτάξουν ακόμα πιο παλιά στην ιστορία του Άρη, όταν νερό σε υγρή μορφή υπήρχε για πολύ μεγαλύτερες χρονικές περιόδους.

Παρ' όλα αυτά, η συγκεκριμένη μελέτη προσφέρει κάποιες από τις σημαντικότερες αποδείξεις για την ύπαρξη μεγάλων ποσοτήτων νερού σε υγρή μορφή στον κόκκινο πλανήτη, καθώς και στοιχεία για το ρόλου που έχει διαδραματίσει το νερό σε υγρή μορφή στην γεωλογική ιστορία του Άρη.

“Προηγούμενα ευρήματα του Mars Express σχετικά με την ύπαρξη νερού στον Άρη προέρχονταν μετά από τη μελέτη εικόνων και ορυκτολογικών δεδομένων, καθώς και ατμοσφαιρικών μετρήσεων. Τώρα, με τη βοήθεια του ραντάρ ΜΑRSIS, έχουμε μία εικόνα του υπεδάφους του,” τόνισε ο Olivier Witasse, ένας από τους επιστήμονες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα της ESA Mars Express.

“Κάτι τέτοιο προσθέτει νέα κομμάτια πληροφοριών στο πάζλ, παρ' όλα αυτά το ερώτημα παραμένει αναπάντητο: πού πήγε όλο το νερό;” 

To Mars Express συνεχίζει την έρευνά του.

ESA Ελλάδα

www.ofa.gr

Η Γη υποδέχεται την ισχυρότερη ηλιακή καταιγίδα των τελευταίων χρόνων

Η ισχυρή έκρηξη που σημειώθηκε χθες στην επιφάνεια του Ήλιου είχε ως αποτέλεσμα ηλεκτρικά φορτισμένα σωματίδια να εκτοξευτούν με ταχύτητα που φτάνει τα 1.400 km/s προς τη Γη, όπου και έφτασαν σήμερα. Μία έκρηξη τέτοιου μεγέθους αναμένεται να επηρεάσει τη λειτουργία δορυφόρων και για το λόγο αυτό η ΕSA και άλλες διαστημικές υπηρεσίες παρακολουθούν την εξέλιξή της.

Την βίαιη εκτόξευση μάζας από τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας του Ήλιου - του στέμματος του - προς το μεσοπλανητικό χώρο, οι επιστήμονες ονομάζουν στεμματική εκροή μάζας. Συνδέεται συχνά με ηλιακές εκλάμψεις και ανιχνεύεται από διαστημικά παρατηρητήρια όπως το SOHO, μία αποστολή της ΕSA σε συνεργασία με τη NASA, και την αποστολή της ΝΑSA Stereo.

Μία στεμματική εκροή μάζας μπορεί να κατευθύνεται προς οπουδήποτε στο Ηλιακό Σύστημα, επομένως και προς τη Γη όπου προκαλεί γεωμαγνητικές καταιγίδες δύο μέχρι έξι ημέρες μετά την απομάκρυνσή της από τον Ήλιο.

Η ηλιακή έκλαμψη, η οποία παρατηρήθηκε το μεσημέρι της Δευτέρας, στις 5.59 ώρα Ελλάδος, ήταν η πηγή της ταχύτερης ροής ηλεκτρικά φορτισμένων σωματιδίων που έχει παρατηρηθεί από το 2005.

Η γεωμαγνητική καταιγίδα που βρίσκεται σε εξέλιξη σήμερα στη Γη είναι, ωστόσο, μικρής έντασης και δεν αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά τις επίγειες υποδομές, όπως τα δίκτυα τηλεφωνίας. Αντίθετα, οι επιστήμονες και κάτοικοι σε βόρεια γεωγραφικά πλάτη περιμένουν να παρατηρήσουν απόψε το εντυπωσιακό φαινόμενο του βόρειου σέλας.

Παρόλο που η ηλιακή έκλαμψη ήταν σχετικά ισχυρή και η ροή ηλεκτρικά φορτισμένων σωματιδίων από τον Ήλιο η ταχύτερη των τελευταίων επτά χρόνων, δεν αναμένεται να γίνει ορατή η επίδραση της ηλιακής καταιγίδας στην επιφάνεια της Γης.

ESA Ελλάδα

www.ofa.gr

Ολοκλήρωσε την αποστολή του ο ανιχνευτής HFI στο διαστημόπλοιο Planck

To High Frequency Instrument (HFI), με το οποίο είναι εξοπλισμένη η αποστολή της ESA Planck, ολοκλήρωσε την αναζήτηση υπολειμμάτων της Μεγάλης Έκρηξης. Έχοντας εξαντλήσει τα τελευταία αποθέματα ψυκτικού υγρού το περασμένο Σάββατο, ο αισθητήρας έχασε την ικανότητά του να ανιχνεύει την ασθενή ακτινοβολία υποβάθρου.

"Η αποστολή Planck ήταν ιδιαίτερα επιτυχημένη, καθώς τόσο το διαστημόπλοιο, όσο και τα επιστημονικά όργανα με τα οποία είναι εξοπλισμένο λειτουργούν καλύτερα από ότι ήταν αναμενόμενο, προσφέροντας ένα θησαυρό παρατηρήσεων," σημείωσε ο Jan Tauber, ένας από τους επιστήμονες της ESA που εργάζονται στην αποστολή Planck.

Περίπου μισό εκατομμύριο χρόνια μετά την Μεγάλη Έκρηξη, η οποία πριν από 13,7 δισεκατομμύρια χρόνια δημιούργησε το Σύμπαν, η θερμοκρασία της αρχικής πύρινης μπάλας που δημιουργήθηκε από τη μετατροπή μίας τεράστιας συγκέντρωσης ενέργειας σε ύλη μειώθηκε στους 4.000°C, ενώ ο ουρανός γέμισε από ορατή ακτινοβολία.

Καθώς το Σύμπαν διαστέλλεται, το φως αυτό άρχισε να εξασθενεί και το μήκος κύματος του να μειώνεται μέχρι την περιοχή των μικροκυμάτων.

Μελετώντας τις διακυμάνσεις της ακτινοβολίας αυτής, οι επιστήμονες ελπίζουν να μπορέσουν να κατανοήσουν τη Μεγάλη Έκρηξη και τα πρώτα στάδια της δημιουργίας του Σύμπαντος, πριν ακόμα σχηματιστούν οι πρώτοι γαλαξίες και άστρα.

Το διαστημόπλοιο Planck έχει αποστολή να συγκεντρώσει μετρήσεις από όλο τον ουρανό με δύο διαφορετικά όργανα, το HFI και το Low Frequency Instrument (LFI). Ο συνδυασμός τους προσφέρει απαράμιλλη κάλυψη και τη δυνατότητα να αποτυπωθούν απειροελάχιστες διακυμάνσεις.

Όταν εκτοξεύτηκε το Μάιο του 2009, οι προσδοκίες που συνόδευαν το διαστημόπλοιο Planck περιοριζόταν στο να διατρέψει τον ουράνιο θόλο δύο φορές. Ωστόσο, μετά από 30 μήνες αδιάκοπης λειτουργίας, μετρήσεις από κάθε γωνιά του ουρανού λήφθηκαν συνολικά πέντε φορές.

"Αυτή η εξέλιξη μας προσέφερε πολύ καλύτερες παρατηρήσεις από αυτές που αρχικά αναμέναμε," τόνισε ο Jean-Loup Puget από το Universite Paris Sud, στο Orsay της Γαλλίας, επιστημονικός υπεύθυνος του HFI.

Το LFI, το οποίο λειτουργεί σε ελαφρά υψηλότερες θερμοκρασίες από το HFI, θα συνεχίσει και στη διάρκεια του 2012 να συγκεντρώνει μετρήσεις για τη βαθμονόμηση των δεδομένων που θα συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας των τελικών αποτελεσμάτων.

Το διαστημόπλοιο Planck συλλέγει και αναλύει την ακτινοβολία μικροκυμάτων που έχει πηγή στη Μεγάλη Έκρηξη, αλλά και την ακτινοβολία που εκπέμπει ψυχρή σκόνη από κάθε γωνιά του Σύμπαντος.

Τα πρώτα ευρήματα της αποστολής ανακοινώθηκαν την περασμένη χρονιά. Ανάμεσά τους και ένας κατάλογος από σμήνη γαλαξιών που έχουν εντοπιστεί στο μακρινό Σύμπαν, πολλά από τα οποία είδε το διαστημόπλοιο Planck για πρώτη φορά, όπως "υπερσμήνη" γιγαντιαίων διαστάσεων που σχηματίστηκαν από γαλαξίες σε ομάδες.

Οι λεπτομερείς μετρήσεις μίας υπέρυθρης ακτινοβολίας υποβάθρου, απομεινάρι της δημιουργίας των πρώτων αστέρων του νεαρού Σύμπαντος, ξεχωρίζει ανάμεσα στα πρώτα ευρήματα της αποστολής Planck. Προσφέρουν στοιχεία για τη ταχύτατη γέννηση αστέρων στους πρώτους γαλαξίες με ρυθμούς εκατοντάδες φορές μεγαλύτερους από ότι στον Γαλαξία μας σήμερα.

Περισσότερα νέα ευρήματα της αποστολής Planck θα ανακοινωθούν τον επόμενο μήνα, και την επόμενη χρονιά τα πρώτα στοιχεία για τη Μεγάλη Έκρηξη και το νεαρό Σύμπαν.

Η αφαίρεση της ανεπιθύμητης ακτινοβολίας που προέρχεται από πλήθος διαφορετικών πηγών από τα δεδομένα που συγκεντρώνει το διαστημόπλοιο είναι μία χρονοβόρα διαδικασία, αλλά και απαραίτητη για την απομόνωση των ασθενών σημάτων που αναζητούν οι επιστήμονες στην απομένουσα ακτινοβολία.

Οι επιστήμονες περιμένουν με ανυπομονησία τα αποτελέσματα καθώς, παρά την επιτυχία παλαιότερων διαστημικών αποστολών να χαρτογραφήσουν την κοσμική ακτινοβολία υποβάθρου, παραμένουν αντικρουόμενες θεωρίες για τη δημιουργία του Σύμπαντος με τη Μεγάλη Έκρηξη.

"Με τα δεδομένα της αποστολής Planck θα δοκιμαστεί η ακρίβεια πλήθους θεωρητικών μοντέλων, χωρίς να γνωρίζουμε ποια θα επικρατήσουν," σημείωσε ο καθηγητής Puget.

Τα δεδομένα για τη Μεγάλη Έκρηξη θα δημοσιευτούν σε δύο στάδια· το 2013 τα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν τους πρώτους 15.5 μήνες και ένα χρόνο αργότερα το σύνολο των δεδομένων της αποστολής.

"Είμαστε πολύ ευχαριστημένοι με την απόδοση της αποστολής Planck, η οποία ξεπέρασε όλες τις προσδοκίες μας," τόνισε ο καθηγητής Alvaro Gimenez, o υπεύθυνος της ESA σε θέματα Επιστήμης και Ρομποτικής Εξερεύνησης.

"Είναι η ανταμοιβή για τη δουλειά πλήθους επιστημόνων και μηχανικών από την Ευρώπη και όλο τον κόσμο που συμμετείχαν στην υλοποίηση της αποστολής."

"Στην πραγματικότητα, ωστόσο, η αποστολή Planck δεν έχει ολοκληρωθεί· απαιτείται πολύ ακόμα δουλειά για την ανάλυση των δεδομένων που έχει συγκεντρώσει και την εξαγωγή των συναρπαστικών επιστημονικών αποτελεσμάτων που όλοι περιμένουν με αγωνία."

ESA Ελλάδα

www.ofa.gr

Δεδομένα για τους πολικούς πάγους με το άγγιγμα του δακτύλου σας

Ανακαλύψτε την αποστολή της ESA CryoSat και τις μετρήσεις που συγκεντρώνει καθημερινά μέσα από μία νέα εφαρμογή. Ο δορυφόρος CryoSat πραγματοποιεί μετρήσεις του πάχους των πάγων που σκεπάζουν τις πολικές θάλασσες, τη Γροιλανδία και την Ανταρκτική.

Μία νέα εφαρμογή για το iPhone και το iPad, με το όνομα CryoSatApp, είναι πλέον διαθέσιμη από το AppStore της Apple. Η εφαρμογή CryoSatApp προσφέρει πρόσβαση σε τέσσερις ενότητες: την περιγραφή της αποστολής του δορυφόρου, ένα τρισδιάστατο μοντέλο του δορυφόρου, την απεικόνιση της τροχιά και των μετρήσεων του.

Στην πρώτη ενότητα, οι χρήστες μπορούν εύκολα να βρουν πληροφορίες για την αποστολή CryoSat, εικόνες και βίντεο, παλαιότερα νέα και μία παρουσίαση του πως ο δορυφόρος στέλνει πίσω στη Γη τις μετρήσεις που συγκεντρώνει.

Το τρισδιάστατο μοντέλο επιτρέπει στους χρήστες να μάθουν τόσο πως είναι κατασκευασμένος ο δορυφόρος, όσο και να ανακαλύψουν τα επιστημονικά όργανα με τα οποία είναι εξοπλισμένος - για παράδειγμα, το ραντάρ που χρησιμοποιείται για τις μετρήσεις του πάχους των πολικών πάγων.

Πληροφορίες για τη θέση του CryoSat, καθώς και τη ορατότητά του από επιλεγμένους επίγειους σταθμούς ανανεώνονται κατά τακτά διαστήματα. Οι χρήστες μπορούν να βρουν επίσης τη θέση του δορυφόρου σε σχέση με τη γεωγραφική τους θέση, όπως αυτή προσδιορίζεται από το iPhone ή το iPad τους.

Αυτό όμως που κάνει τη συγκεκριμένη εφαρμογή ξεχωριστή είναι η πρόσβαση που προσφέρει στις μετρήσεις του δορυφόρου CryoSat. Προσφέρει μία εικόνα του πάγου που καλύπτει μία περιοχή μέσα από την κατακόρυφη τομή του.

Το σύνολο των γεωφυσικών παραμέτρων που καλύπτουν τα δεδομένα που συγκεντρώνει ο CryoSat απεικονίζονται στην οθόνη με το άγγιγμα ενός δακτύλου. Οι χρήστες μπορούν να επιλέξουν μία τροχιά από μία συγκεκριμένη μέρα και να δουν την κατανομή του πάγου κατά μήκος της.

Πρόκειται για ένα πολύτιμο εργαλείο για φοιτητές και επιστήμονες που χρησιμοποιούν δεδομένα του δορυφόρου CryoSat.

Η ESA έχει υιοθετήσει μία νέα πολιτική για τα δεδομένα που συγκεντρώνουν δορυφόροι παρατήρησης της Γης, η οποία περιλαμβάνει ελεύθερη πρόσβαση σε δορυφορικά δεδομένα.

Από την εκτόξευσή του, τον Απρίλιο του 2010, ο δορυφόρος CryoSat-2 συγκεντρώνει δεδομένα τα οποία θα μας επιτρέψουν να αποκτήσουμε μία βαθύτερη κατανόηση της σχέσης μεταξύ των πάγων και του κλίματος της Γης.

Τον Ιούνιο του 2011, ολοκληρώθηκε ο πρώτος χάρτης της Ανταρκτικής, ο οποίος απεικονίζει το πάχος του πάγου που την καλύπτει. Τα επόμενα χρόνια θα παρακολουθεί τις επιπτώσεις που έχει η κλιματική αλλαγή στον πολικό πάγο.

ESA Ελλάδα

www.ofa.gr

ESA SpaceTweetup - Γνωρίστε τα μέλη του πειράματος Mars 500!

Ακολουθώντας το επιτυχημένο παράδειγμα της NASA, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (European Space Agency - E.S.A.) ξεκίνησε εδώ και μερικούς μήνες με μεγάλη επιτυχία την διοργάνωση Tweetups για τους Ευρωπαίους φίλους του Διαστήματος. Η Αγγελική Κανελλοπούλου η οποία συμμετείχε στο πρώτο SpaceTweetup της ESA τον Σεπτέμβριο μας ενημερώνει για το πρόγραμμα.

Τα Tweetups (συνδυασμός των λέξεων Twitter και Meetup) είναι συναντήσεις ανθρώπων που γνωρίζονται μέσω του twitter και που συνήθως ζουν σε διαφορετικές γωνιές του πλανήτη. Τέτοιες συναντήσεις διοργανώνονται συχνά και συνήθως έχουν κάποιο 'θέμα', το κοινό ενδιαφέρον που ενώνει όλους αυτούς τους ετερόκλιτους ανθρώπους.

Τα Tweetups που σχετίζονται με την εξερεύνηση του διαστήματος και την διαστημική επιστήμη και τεχνολογία έγιναν γρήγορα ο πιο δημοφιλής και αγαπητός θεσμός μεταξύ των φίλων του διαστήματος σε όλο τον κόσμο. Οι τυχεροί συμμετέχοντες προσκαλούνται σε εκδηλώσεις γεμάτες χαρά και ενθουσιασμό και ξεναγούνται στα μυστικά του διαστημικού προγράμματος. Μόνη προϋπόθεση για την δήλωση συμμετοχής η αγάπη για το διάστημα και την αστρονομία και η κατοχή ενός λογαριασμού στο twitter.

Η ESA έχει διοργανώσει ήδη δύο SpaceTweetups κατά τους τελευταίους δύο μήνες. Το πρώτο πραγματοποιήθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου στις εγκαταστάσεις του Ευρωπαϊκού Κέντρου Αστροναυτών στην Κολωνία της Γερμανίας, όπου 60 ενθουσιώδεις φίλοι του διαστήματος είχαν την ευκαιρία να επισκεφθούν και να μάθουν για το εντυπωσιακό ιπτάμενο τηλεσκόπιο SOFIΑ, να γνωρίσουν από κοντά 10 αστροναύτες της ESA και της NASA (!!!) και να ξεναγηθούν στους χώρους του Κέντρου Εκπαίδευσης Αστροναυτών της ESA, όπου παλιοί και υποψήφιοι αστροναύτες 'προπονούνται' με πιστά αντίγραφα διαφόρων τμημάτων του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού για τις εργασίες που πρέπει να τελέσουν κατά την παραμονή τους εκεί.
Το 1ο Ευρωπαϊκό SpaceTweetup μεταδόθηκε ζωντανά μέσω webcast, δίνοντας την δυνατότητα και σε όλους αυτούς που δεν κατάφεραν να συμμετέχουν από κοντά, να μοιραστούν την χαρά και όλες τις γνώσεις που αποκόμισαν οι συμμετέχοντες. Μια τετράωρη (!) περίληψη των καλύτερων στιγμών είναι διαθέσιμη στο site της ESA.

Το δεύτερο Ευρωπαϊκό SpaceTweetup πραγματοποιήθηκε στις 9 Οκτωβρίου στις εγκαταστάσεις τουΚέντρου Ευρωπαϊκής Διαστημικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ESTEC) στην Ολλανδία, δίνοντας την δυνατότητα σε άλλους 30 φίλους του διαστήματος να μπουν στα άδυτα της τεχνολογικής καρδιάς της ESA.

Ήδη η ESA ανακοίνωσε την διοργάνωση του τρίτου SpaceTweetup για την Τρίτη 6 Δεκεμβρίου 2011 στην Ρώμη, όπου 20 τυχεροί θα γνωρίσουν από κοντά τον Diego Urbina (@diegou) και Romain Charles (@Romain_CHARLES), μέλη του πληρώματος του πειράματος Mars 500και θα ακούσουν για την απίστευτη εμπειρία προετοιμασίας για ένα ταξίδι στον Άρη. Για να δηλώσετε συμμετοχή ακολουθήστε τους λογαριασμούς@esa, @SpaceTweetup και το @Mars_500 στο twitter ή επισκεφθείτε τηνσελίδα της ESA.

Οι εγγραφές για το Tweetup της Ρώμης ξεκίνησαν και η προθεσμία λήγει στις 21 Νοεμβρίου

Για περισσότερες πληροφορίες για τα SpaceTweetups της ESA, επισκεφθείτε το blog ή ακολουθήστε στο Twitter. Ή στείλτε τις ερωτήσεις σας μέσω email.

www.ofa.gr

Aστεροειδής Lutetia: αναμνήσεις από το παρελθόν

Το διαστημόπλοιο της ΕSA Rosetta έστειλε μοναδικές εικόνες από τον αστεροειδή Lutetia, ένα πρωτόλειο ουράνιο σώμα, απομεινάρι της εποχής που δημιουργήθηκαν οι πλανήτες του ηλιακού συστήματος. Περνώντας κοντά από τον αστεροειδή, το διαστημόπλοιο Rosetta συγκέντρωσε στοιχεία αρκετά για να επιβεβαίωσουν την προσπάθεια του να αποκτήσει μία μεταλλική καρδιά.

Στις 10 Ιουλίου 2010, το διαστημόπλοιο Rosetta, το οποίο κινούταν με ταχύτητα 54,000 km/hr, πέρασε σε απόσταση μικρότερη των 3,170 km από τον αστεροειδή Lutetia. Μέχρι την ημέρα εκείνη, ο αστεροειδής μήκους 130 km ήταν ο μεγαλύτερος που είχε συναντήσει το διαστημόπλοιο. Από τότε, οι επιστήμονες μελετούν τα δεδομένα που έχουν συγκεντρωθεί στη διάρκεια της συνάντησης τους.

Στο ταξίδι του μέχρι σήμερα, το διαστημόπλοιο Rosetta έχει συναντήσει πληθώρα αντικειμένων, τα οποία ήταν θραύσματα μεγαλύτερων ουράνιων σωμάτων. Ωστόσο, τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από τη συνάντηση του με τον αστεροειδή Lutetia οδήγησαν τους επιστήμονες στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για ένα μικρόκοσμο που έχει ρίζες του βαθιά μέσα στην ιστοριά του ηλιακού συστήματος.

Τμήματα της επιφάνειας του αστεροειδή Lutetia που απεικονίζονται στις εικόνες που συγκέντρωσε η κάμερα OSIRIS εκτιμάται πως είναι 3,6 δισεκατομμυρίων χρόνων. 'Αλλα τμήματά του είναι σχετικά μικρής ηλικίας για τα αστρονομικά δεδομένα, 50 - 80 εκατομμυρίων χρόνων.

Οι αστρονόμοι για να εκτιμήσουν την ηλικία πλανητών, φεγγαριών και αστεροειδών χρησιμοποιούν σαν μέτρο τον αριθμό των κρατήρων που υπάρχουν στην επιφάνειά τους. Κάθε κοίλωμα της επιφάνειας τους έχει σχηματιστεί από την πρόσκρουση κάποιου μικρού ή μεγαλύτερου αντικειμένου.

Όσο παλαιότερη είναι η επιφάνεια, τόσο περισσότερα είναι τα σημάδια από τις προσκρούσεις που έχει δεχθεί. Με τον τρόπο αυτό, οι αστρονόμοι χαρακτήρισαν τμήματα του αστεροειδή Lutetia που είναι γεμάτα από κρατήρες σαν μεγαλύτερης ηλικίας. Από την άλλη, στα μικρότερης ηλικίας τμήματα της επιφάνειας του διακρίνονται τα ίχνη κατολισθήσεων, οι οποίες προκλήθηκαν από τις δονήσεις διαδοχικών προσκρούσεων σε γειτονικές περιοχές.

Τα απομεινάρια από τις προσκρούσεις πληθώρας αντικειμένων στην επιφάνει του αστεροειδή Lutetia διασκορπίστηκαν σχηματίζοντας ένα στρώμα από θρυμματισμένους βράχους με πάχος 1 km.

Σε όλη την επιφάνεια του αστεροειδή Lutetia διακρίνονται ακόμα βραχώδη όγκοι, κάποιοι από τους οποίους έχουν μήκος 300 μέχρι 400 m, δηλαδή είναι περίπου μισοί σε μέγεθος από τον Ayers Rock στην Aυστραλία.

Το μέγεθος κάποιων συγκρούσεων θα πρέπει να ήταν τόσο μεγάλο που ολόκληρα κομμάτια να αποκολλήθηκαν, σμιλεύοντας μέσα στο πέρασμα του χρόνου τον ιδιαίτερα κακοποιημένο αστεροειδή Lutetia που αντικρίζουμε σήμερα.

«Πιστεύουμε ότι η μορφή του αστεροειδή Lutetia ήταν πολύ διαφορετική όταν πρωτοσχηματίστηκε,» σημείωσε ο Holger Sierks από το Max-Planck-Institut für Sonnensystemforschung στο Lindau της Γερμανίας. «Θα πρέπει να είχε στρογγυλό σχήμα»

Μετρήσεις από διαφορετικές περιοχές που πραγματοποιήθηκαν με τη βοήθεια του φασματογράφου VIRTIS, με τον οποίο είναι εξοπλισμένο το διαστημόπλοιο Rosetta, δείχνουν ότι η σύνθεση του αστεροειδή Lutetia είναι ομοιόμορφη.

«Είναι εντυπωσιακό πως ένα αντικείμενο τέτοιου μεγέθους φέρει στην επιφάνειά του σημάδια από γεγονότα που συνέβησαν σε τόσο διαφορετικές χρονικές περιόδους, ενώ δεν παρατηρείται καμία αλλαγή στη σύνθεση της επιφάνειάς του», πρόσθεσε ο Fabrizio Capaccioni, από το INAF στη Ρώμη της Ιταλίας.

Και αυτό είναι μόνο η αρχή του μυστηρίου.

Πηγη: http://www.esa.int

www.ofa.gr

Σκοτάδι και φως: η επιλογή της ESA για τα επόμενα χρόνια

Η επίδραση που έχει ο Ήλιος στη γειτονιά της Γης και η μυστηριώδη σκοτεινή ενέργεια είναι τα αντικείμενα που θα μελετήσουν οι επόμενες δύο διαστημικές αποστολές που αποφάσισε να πραγματοποιήσει η ESA. Οι αποστολές Solar Orbiter και Euclid επιλέχθηκαν από τους επιτελείς του Επιστημονικού Προγράμματος της ESA την περασμένη Τρίτη.

Οι δύο αυτές διαστημικές αποστολές μεσαίου μεγέθους επιλέχθηκαν στα πλαίσια του προγράμματος "Cosmic Vision 2015-2025" και η εκτόξευσή τους στο διάστημα έχει προγραμματιστεί για το 2017 και 2019.

Η αποστολή Solar Orbiter θα πλησιάζει σε απόσταση αναπνοής από τον Ήλιο, πιο κοντά από κάθε παλαιότερη αποστολή. Είναι σχεδιασμένη για να αναζητήσει απαντήσεις στα ερωτήματα: «πως δημιουργούνται ηλεκτρικά φορτισμένα σωματίδια στο εσωτερικό του και πως στη συνέχεια εκτοξεύονται προς το διάστημα με τη μορφή του ηλιακού ανέμου που λούζει τους πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος μας;».

Η δραστηριότητα του Ήλιου καθώς αυξομειώνεται έχει τέτοια επίδραση στον ηλιακό άνεμο που γίνεται τυρβώδης, και οι ηλιακές εκρήξεις προκαλούν τόσο ισχυρές διαταραχές στον ηλιακό άνεμο που τα αποτελέσματά τους είναι ορατά στη Γη και άλλους πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος μας με τη μορφή του φωτεινού σέλαος.

Η αποστολή Solar Orbiter θα πλησιάσει στον Ήλιο σε τόσο μικρή απόσταση που θα μπορέσει να πραγματοποιήσει μετρήσεις του ηλιακού ανέμου καθώς εκτοξεύεται προς το μεσοπλανητικό χώρο, και επιταχύνεται καθώς απομακρύνεται από την επιφάνεια του μητρικού μας άστρου. Η εκτόξευση της αποστολής έχει προγραμματιστεί για το 2017 από το ακρωτήριο Canaveral με τη βοήθεια του προωθητικού πυραύλου της NASA Atlas.

Η αποστολή Euclid έχει σχεδιαστεί να εξερευνήσει τη σκοτεινή πλευρά του Σύμπαντος. Το διαστημικό αυτό τηλεσκόπιο θα χαρτογραφήσει το Σύμπαν με απαράμμιλη λεπτομέρεια. Παρατηρώντας το μακρινό Σύμπαν σε απόσταση μέχρι 10 δισεκατομμύρια έτη φωτός από τη Γη, θα ξεδιπλώσει διαφορετικές πτυχές της ανάπτυξής του στη διάρκεια των τελευταίων τριών τετάρτων της ιστορίας του.

Η διαστολή του Σύμπαντος με συνεχώς μεγαλύτερη ταχύτητα αποτελεί ένα μυστήριο που παραμένει μέχρι σήμερα ανεξήγητο. Η επιταχυνόμενη διαστολή αποδίδεται στην «σκοτεινή ενέργεια», όπως την έχουν ονομάσει οι αστρονόμοι διότι γνωρίζουμε ελάχιστα για αυτή. Με την αποστολή Euclid η οποία θα μελετήσει την επίδρασή της σε γαλαξίες και σμήνη γαλαξιών, οι αστρονόμοι ελπίζουν να μπορέσουν να ανακαλύψουν την ακριβή φύση της σκοτεινής ενέργειας.

Η εκτόξευση της απόστολής Euclid έχει προγραμματιστεί για το 2019 από το Ευρωπαϊκό διαστημικό κέντρο στο Κουρού της Γαλλικής Γουϊάνας με ένα προωθητικό πύραυλο Soyuz.

«Mε την επιλογή των αποστολών Solar Orbiter και Euclid, το Επιστημονικό Πρόγραμμα της ESA επιβεβαίωσε για ακόμα μία φορά τη στενή σχέση του με την επιστημονική έρευνα, αλλά και πως αντικατοπτίζει τις ανησυχίες των πολιτών: η αποστολή Euclid θα ρίξει φως σε μία από τις θεμελιώδεις δυνάμεις στο Σύμπαν, ενώ η αποστολή Solar Orbiter θα βοηθήσει τους επιστήμονες να καταλάβουν τις διεργασίες στον Ήλιο που επηρεάζουν τον άνθρωπο στη Γη διακόπτοντας, για παράδειγμα, τις τηλεπικοινωνίες και την διανομή ηλεκτρικής ενέργειας,» δήλωσε ο Alvaro Gimenez, Διευθυντής του Επιστημονικού Τμήματος της ESA.

Χρειάστηκαν περισσότερα από επτά χρόνια για να φτάσει η ESA στην επιλογή αυτή, η οποία είναι το αποτέλεσμα μακρόχρονων συζητήσεων με τη αστρονομική κοινότητα. Το πρόγραμμα "Cosmic Vision 2015-2025" με τα σχέδια της Ευρώπης για την εξερεύνηση του διαστήματος την επόμενη δεκαετία έχει στόχο να απαντήσει σε τέσσερα ερωτήματα: Ποιες είναι οι συνθήκες που οδηγούν στη δημιουργία πλανητών και την εμφάνιση ζωής; Πως λειτουργεί το Ηλιακό Σύστημα; Ποιοι είναι οι θεμελιώδει νόμοι του Σύμπαντος μας; Πως ξεκίνησε το Σύμπαν μας και από τι είναι φτιαγμένο;

H πρόσκληση για προτάσεις που θα συμβάλλουν στην απάντηση των ερωτημάτων αυτών, την οποία είχε απευθύνει η ESA το 2007, είχε σαν αποτέλεσμα να εξεταστούν μία σειρά από μεσαίου μεγέθους αποστολές.

«Το δίλημμα που είχαν να αντιμετωπίσουν οι επιτελείς του Επιστημονικού Προγράμματος της ESA ήταν μεγάλο· έπρεπε να επιλέξουν δύο ανάμεσα σε τρεις εξαιρετικές προτάσεις. Και οι τρεις αποστολές υπόσχονται να φέρουν την Ευρώπη στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων σε τρεις διαφορετικούς επιστημονικούς κλάδους. Χαρακτηρίζονταν από ποιότητα που αντικατοπτρίζει τη δημιουργικότητα της Ευρωπαϊκής επιστημονικής κοινότητας,» σημείωσε ο Fabio Favata, που ηγείται του Γραφείου Σχεδιασμού του Επιστημονικού Προγράμματος.

Τελικά, οι επιτελείς του Επιστημονικού Προγράμματος της ESA αποφάσισαν να διατηρήσουν την αποστολή PLATO, η οποία δεν επιλέχθηκε αυτή τη φορά, ανάμεσα στις υποψήφιες αποστολές που θα συζητηθούν στο μέλλον.

Πηγη: ESA: Ελλάδα

www.ofa.gr

Eυρωπαίοι επιστήμονες ακολούθησαν το δορυφόρο που έπεσε στη Γη

Οι επιστήμονες της ESA παρακολούθησαν από κοντά την πτώση του δορυφόρου UARS στη Γη στις 24 Σεπτεμβρίου. Το γραφείο που ειδικεύεται στη διαχείριση «διαστημικών σκουπιδιών» συμμετείχε στη συντονισμένη προσπάθεια της ΝΑSA και της διεθνούς κοινότητας να προβλεφθούν οι πιθανοί κίνδυνοι.

Ο δορυφόρος της NASA με το πλήρες όνομα Upper Atmosphere Research Satellite (UARS) εισήλθε στη γήινη ατμόσφαιρα στις 24 Σεπτεμβρίου 2001 μεταξύ 06:23 and 08:09 ώρα Ελλάδος. Η ακριβής ώρα και τοποθεσία όπου τα απομεινάρια του 5,6 τόνων δορυφόρου έπεσαν δεν έχει προσδιοριστεί. Ωστόσο, δεν έχουν αναφερθεί τραυματισμοί, ούτε ζημιές.

Από την απαρχή της «διαστημικής εποχής», δεν έχει καταγραφεί κανένα περιστατικό τραυματισμού από θραύσματα δορυφόρων μετά την επανείσοδό τους στην ατμόσφαιρα της Γης.

«Η τριβή του αέρα επιβραδύνει την κίνηση του δορυφόρου, ο οποίος μπορεί αρχικά να έχει ταχύτητα μεγαλύτερη από 27.000 χιλιόμετρα την ώρα. Τα θραύσματα του, ωστόσο, προσκρούουν στην επιφάνεια της Γης με ταχύτητα που δεν ξεπερνάει τα 200 χιλιόμετρα την ώρα,» επισήμανε ο καθ. Heiner Klinkrad που ηγείται του γραφείου της ESA που ειδικεύεται στα διαστημικά σκουπίδια.

Κεντρικός ο ρόλος της ESA

Οι επιστήμονες της ESA παρακολούθησαν την επανείσοδο του δορυφόρου UARS στη γήινη ατμόσφαιρα μαζί με τους επιστήμονες από όλο τον κόσμο που στελεχώνουν την Inter-Agency Debris Coordination Committee (IADC). Παράλληλα, ενημέρωναν τις Ευρωπαϊκές υπηρεσίες πολιτικής προστασίας.

Η IADC προσφέρει ένα κοινό τόπο συζήτησης για το συντονισμό προσπαθειών αντιμετώπισης των κινδύνων που εγκυμωνούν τα διαστημικά σκουπίδια, απομεινάρια δορυφόρων που δεν χρησιμοποιούνται πια. Ανάμεσα στις διαστημικές υπηρεσίες που συμμετέχουν είναι η ESA και εθνικές υπηρεσίες διαστήματος από όλη την Ευρώπη.

Τα τελευταία χρόνια, η IADC έχει δημιουργήσει ένα δίκτυο επικοινωνίας το οποίο συμβάλλει στην εκτίμηση των πιθανών κινδύνων από την επανείσοδο διαστημικών σκουπιδιών στην ατμόσφαιρα της Γης μέσα από την ανταλλαγή δεδομένων και προβλέψεων αλλαγών στην τροχιά τους.

Η καρδιά του κέντρο πληροφοριών της IADC

Το κέντρο υπολογιστών της IADC, όπου φυλάσσονται τα δεδομένα που συγκεντρώνονται από κάθε γωνιά της Γης, βρίσκεται στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Διαστημικών Επιχειρήσεων (ESOC) στο Darmstadt της Γερμανίας και τη διαχείρισή του έχει αναλάβει το Γραφείο Διαστημικών Σκουπιδιών της ESA.

«Σύμφωνα με τα κριτήρια που έχει θέσει η IADC, η επανείσοδος του δορυφόρου UARS την περασμένη εβδομάδα δεν μπορούσε να χαρακτηριστεί ως υψηλού κινδύνου. Ωστόσο, αποτέλεσε το αντικείμενο της ετήσιας δοκιμαστικής άσκησης, η οποία πραγματοποιείται μετά από πρωτοβουλία της NASA,» πρόσθεσε ο καθ. Klinkrad.

Τα αποτελέσματα που συγκεντρώθηκαν από τη δοκιμαστική άσκηση θα χρησιμοποιηθούν από υπηρεσίες διαστήματος για να βελτιώσουν τα θεωρητικά μοντέλα τους και να γίνουν οι προβλέψεις αλλαγών της τροχιάς των διαστημικών σκουπιδιών περισσότερο ακριβείς.

Το Γραφείο Διαστημικών Σκουπιδιών της ESA συμμετέχει για περισσότερα από 20 χρόνια στις προσπάθειες της διεθνούς κοινότητας να κατανοήσει καλύτερα τις αλλαγές στην τροχιά διαστημικών σκουπιδιών, και στο σχεδιασμό μέτρων για την αντιμετώπιση των κινδύνων που εγκυμωνεί η επανείσοδό τους στην γήινη ατμόσφαιρα.

H Ευρώπη προετοιμάζεται για το μέλλον

Το 2009 ξεκίνησε το Space Situational Awareness Preparatory Programme (SSA-PP), ένα πρόγραμμα της ESA με σκοπό να ενισχύσει τις ικανότητες ανίχνευσης διαστημικών σκουπιδιών, πρόβλεψης και εκτίμησης του κινδύνου που εγκυμωνεί η επανείσοδό τους στη γήινη ατμόσφαιρα, καθώς και της επίδρασης του διαστημικού καιρού.

«Ο στόχος του προγράμματος SSA-PP είναι να ενισχυθούν οι ικανότητες της Ευρώπης ώστε μπορεί να προβλέπει με ακρίβεια και να παρακολουθεί από κοντά τέτοιου είδους γεγονότα,» σημείωσε ο Nicolas Bobrinsky που διευθύνει το Γραφείο SSA-PP.

«Περισσότερο ακριβείς προβλέψεις θα βοηθήσουν τις υπηρεσίες πολιτικής προστασίας να αντιδούν με τον κατάλληλο τρόπο, προστατεύοντας ανθρώπους από τραυματισμό, καθώς και τις περιουσίες τους.»

http://www.esa.int/esaCP/SEMDBW6UXSG_Greece_0.html

www.ofa.gr