Ένα οικογενειακό πορτρέτο γαλαξιών

 Δύο πολύ διαφορετικοί γαλαξίες απεικονίζονται στο οικογενειακό πορτρέτο από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble, σχηματίζοντας ένα παράξενο γαλαξιακό ζευγάρι γνωστό ως Arp 116. Η εικόνα παρουσιάζει την δραματική διαφορά στο μέγεθος, τη δομή και το χρώμα ανάμεσα σε σπειροειδείς και ελλειπτικούς γαλαξίες.

 Το Arp 116 αποτελείται από τον γιγάντιο ελλειπτικό γαλαξία Messier 60 και τον πολύ μικρότερο σπειροειδή NGC 4647.

 Όντας ένας τυπικός ελλειπτικός γαλαξίας, ο Messier 60 δεν είναι συναρπαστικός στην παρατήρηση, αλλά σε συνδυασμό με τον σπειροειδή γείτονα, το ζευγάρι γίνεται ένα πολύ ενδιαφέρον χαρακτηριστικό του νυχτερινού ουρανού.

 Ο Messier 60 είναι πολύ φωτεινός, ο τρίτος σε φωτεινότητα στο σμήνος γαλαξιών της Παρθένου, που περιλαμβάνει περισσότερους από 1300 γαλαξίες. Είναι αισθητά μεγαλύτερος από τον γείτονά του και περιλαμβάνει πολύ περισσότερα αστέρια. Όπως και άλλοι ελλειπτικοί γαλαξίες, έχει χρυσοκίτρινο χρώμα λόγω των πολλών αρχαίων, ψυχρών και κοκκινωπών άστρων του. Σε αντίθεση, ο NGC 4647 φιλοξενεί πολλά νέα, θερμά και γαλαζωπά άστρα, δίνοντας στον γαλαξία μια σημαντικά διαφορετική απόχρωση.

 Οι αστρονόμοι προσπαθούν από καιρό να προσδιορίσουν κατά πόσο οι δύο γαλαξίες αλληλεπιδρούν. Παρόλο που επικαλύπτονται, όπως φαίνεται από τη Γη, δεν υπάρχει καμία σαφής ένδειξη έντονου σχηματισμού νέων αστέρων. Σε αλληλεπιδρώντα ζεύγη γαλαξιών, η αμοιβαία βαρυτική έλξη που ασκούν οι γαλαξίες μεταξύ τους, διαταράσσει τα νέφη αερίου, όπως συμβαίνει και με τις παλίρροιες στη Γη που προκαλούνται από τη βαρύτητα της Σελήνης. Η διαταραχή αυτή μπορεί να προκαλέσει κατάρρευση των νεφών, με αποτέλεσμα μια έντονη αστρογένεση.

  Αν και αυτό δεν φαίνεται να συμβαίνει στο Arp 116, μελέτες πολύ λεπτομερών εικόνων από το Hubble, δείχνουν την έναρξη μερικών παλιρροιακών αλληλεπιδράσεων ανάμεσα στους δύο γαλαξίες.

  Ανεξάρτητα από το αν είναι στην πραγματικότητα αρκετά κοντά έτσι ώστε να αλληλεπιδρούν, οι δύο γαλαξίες είναι σίγουρα πολύ κοντινοί γείτονες. Αυτό σημαίνει ότι βλέπουμε τους δύο γαλαξίες στην ίδια κλίμακα, καθιστώντας έτσι την εικόνα ένα κλασικό παράδειγμα του πόσο οι γιγάντιοι ελλειπτικοί γαλαξίες διαφέρουν σε μέγεθος, δομή και χρώμα από τα μικρότερα σπειροειδή αδέλφια τους.

Παραδόξως, ο Messier 60 ανακαλύφθηκε ξεχωριστά από τρεις διαφορετικούς αστρονόμους το 1779. Πρώτος τον εντόπισε ο Γερμανός Johann Gottfried Koehler στις 11 Απριλίου κατά την διάρκεια παρατήρησης ενός κομήτη, δεύτερος ο Ιταλός Barnabus Oriani την επόμενη ημέρα και τρίτος ο Γάλλος Charles Messier στις 15 Απριλίου, ο οποίος και τον συμπεριέλαβε στον γνωστό κατάλογο του.

  Ο Αμερικανός αστρονόμος Halton Arp φωτογράφισε το ζεύγος με το τηλεσκόπιο Hale, διαμέτρου 5 μέτρων και τον καταχώρησε στον Άτλαντα των Παράξενων Γαλαξιών (Halton Arp's Atlas of Peculiar Galaxies) ο οποίος εκδόθηκε το 1966. Ο κατάλογος περιλαμβάνει εικόνες 338 “παράξενων γαλαξιών” που βρίσκονται σε φάση συγχώνευσης, αλληλεπίδρασης ή επικάλυψης.

Επιμέλεια: Όμιλος Φίλων Αστρονομίας

Πηγή: spacetelescope.org

www.ofa.gr

Δραματικές αλλαγές παρατηρούνται σε μακρινό πλανήτη

 Αστρονόμοι χρησιμοποιώντας το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble παρατήρησαν δραματικές αλλαγές στα ανώτερα τμήματα της ατμόσφαιρας ενός μακρινού πλανήτη. Αμέσως μετά από ένα βίαιο ξέσπασμα του μητρικού του άστρου, έντονη ακτινοβολία Χ έφτασε στον πλανήτη εξατμίζοντας ένα ποσοστό της ατμόσφαιρας του. Οι παρατηρήσεις μας δίνουν μια γεύση από τις μεταβαλλόμενες καιρικές συνθήκες και κλίματα σε πλανήτες εκτός του ηλιακού μας συστήματος.

 Ο αστρονόμος Alain Lecavelier des Etangs (CNRS-UPMC, Γαλλία) και η ομάδα του, χρησιμοποίησαν το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble και παρατήρησαν την ατμόσφαιρα του εξωπλανήτη HD 189733b [1] στις αρχές του 2010 και στο τέλος του 2011, καθώς διερχόταν μπροστά από το μητρικό άστρο του [2]. Κατά την διάρκεια της διάβασης, η ατμόσφαιρα του πλανήτη άφησε την χημική της υπογραφή στο φως του άστρου, επιτρέποντας στους αστρονόμους να αποκωδικοποιήσουν ό,τι συμβαίνει σε κλίμακες πολύ μικρές για άμεση απεικόνιση. Οι παρατηρήσεις έγιναν με σκοπό να επιβεβαιώσει η ομάδα το ίδιο φαινόμενο που συνέβη σε διαφορετικό πλανητικό σύστημα: την εξάτμιση της ατμόσφαιρας ενός εξωπλανήτη (heic0403)

 Ο HD 189733b έχει γαλάζιο ουρανό όπως η Γη, αλλά τίποτε άλλο κοινό. Είναι ένας τεράστιος αέριος γίγαντας, παρόμοιος με τον Δία, αλλά είναι πάρα πολύ κοντά στο άστρο του, το ένα τριακοστό της απόστασης Γης - Ηλίου. Αν και το άστρο είναι ελάχιστα πιο μικρό και ψυχρό από τον Ήλιο, το κλίμα του πλανήτη είναι εξαιρετικά θερμό στους 1000 βαθμούς Κελσίου, και η ανώτερη ατμόσφαιρά του βομβαρδίζεται από έντονη ακτινοβολία, ακραία υπεριώδη και Χ. Έτσι είναι ιδανικός υποψήφιος μελέτης των επιπτώσεων ενός άστρου σε πλανητική ατμόσφαιρα

 “Η πρώτη σειρά παρατηρήσεων ήταν απογοητευτική” δηλώνει ο Lecavelier,“ επειδή δεν έδειξαν κανένα ίχνος της ατμόσφαιρας του. Καταλάβαμε ότι είδαμε κάτι πιο ενδιαφέρον στην δεύτερη σειρά παρατηρήσεων”

 Οι δεύτερες παρατηρήσεις το 2011, έδειξαν μια δραματική αλλαγή, με σαφή σημάδια νεφών αερίου που δραπέτευαν από τον πλανήτη με ρυθμό τουλάχιστον 1000 τόνων το δευτερόλεπτο. “Δεν επιβεβαιώσαμε μόνο το γεγονός ότι μερικές ατμόσφαιρες εξατμίζονται”, εξηγεί ο Lecavelier, “είδαμε και τις συνθήκες της ατμόσφαιρας που εξατμίζονταν, να αλλάζουν με τον χρόνο. Κανείς δεν το κατάφερε αυτό”

 Η επόμενη ερώτηση είναι: γιατί συμβαίνει αυτό;

 Παρά την ακραία θερμοκρασία στον πλανήτη, η ατμόσφαιρα του δεν είναι τόσο θερμή ώστε να εξατμίζεται με τον ρυθμό που παρατηρήθηκε το 2011. Αντίθετα πιστεύεται ότι η εξάτμιση οφείλεται στην έντονη ακτινοβολία από ακτίνες Χ και ακραίες υπεριώδεις από το μητρικό άστρο HD 189733A, η οποία είναι 20 φορές ισχυρότερη από την ακτινοβολία του Ήλιου. Λαμβάνοντας υπόψη ότι ο HD 189733b είναι ένας γιγάντιος πλανήτης πολύ κοντά στο άστρο του, τότε η δόση των ακτίνων Χ είναι 3 εκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από αυτή που δέχεται η Γη.

 Αποδείξεις που υποστηρίζουν την εξάτμιση λόγω των ακτίνων Χ, δίνει και ο δορυφόρος Swift, ο οποίος αντίθετα με το Hubble, παρατηρεί το άστρο και στο τμήμα του φάσματος των ακτίνων Χ. Λίγες ώρες πριν την δεύτερη παρατήρηση του Hubble, το Swift κατέγραψε μια έντονη λάμψη στην επιφάνεια του άστρου, κατά την διάρκεια της οποίας το άστρο έγινε 4 φορές φωτεινότερο στις ακτίνες Χ.

 “Οι εκπομπές ακτίνων Χ είναι ένα μικρό μέρος της συνολικής ακτινοβολίας του άστρου, αλλά έχουν  αρκετή ενέργεια έτσι ώστε να προκαλέσουν την εξάτμιση της ατμόσφαιρας”, εξηγεί ο Peter Wheatley (Πανεπιστήμιο Warwick, Αγγλία). “Ήταν η φωτεινότερη έκλαμψη ακτίνων Χ που παρατηρήθηκε στο HD 189733A, και μοιάζει πολύ πιθανό ότι το αποτέλεσμα της στον πλανήτη είναι η εξάτμιση που παρατηρήθηκε μερικές ώρες αργότερα από το Hubble.”

 Οι ακτίνες Χ έχουν αρκετή ενέργεια ώστε να θερμάνουν τα αέρια της ανώτερης ατμόσφαιρας σε δεκάδες χιλιάδες βαθμούς, μια θερμοκρασία που τους δίνει την δυνατότητα να ξεφύγουν από την βαρυτική έλξη του πλανήτη. Παρόμοιο φαινόμενο, αν και σε πολύ μικρότερη κλίμακα, παρατηρείται στην ατμόσφαιρα της Γης όταν καταφθάνει σύννεφο πλάσματος από μια ηλιακή έκλαμψη και πλήττει την ιονόσφαιρα της, διαταράσσοντας τις επικοινωνίες.

 Ενώ η ομάδα πιστεύει ότι η λάμψη των ακτίνων Χ είναι η πιθανότερη αιτία της αλλαγής των ατμοσφαιρικών συνθηκών στον HD 189733b, υπάρχουν και άλλες πιθανές εξηγήσεις. Για παράδειγμα μπορεί το κανονικό επίπεδο των ακτίνων Χ να αυξήθηκε κατά το διάστημα 2010 έως 2011, σε μια εποχική διαδικασία παρόμοια με τον ενδεκαετή κύκλο του Ήλιου μας.

 Ανεξάρτητα από τις λεπτομέρειες του τι ακριβώς συνέβη στην ατμόσφαιρα του HD 189733b, που η ομάδα ελπίζει να διευκρινίσει μέσω μελλοντικών παρατηρήσεων με το Hubble και το διαστημικό τηλεσκόπιο ακτίνων Χ, XMM-Newton της ESA, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο πλανήτης επλήγη από μια αστρική έκλαμψη, και ότι ο ρυθμός της εξάτμισης της ατμόσφαιρας του πλανήτη πολλαπλασιάστηκε.

 Η έρευνα δεν αφορά μόνο σε πλανήτες τύπου Δία. Αρκετές πρόσφατες ανακαλύψεις βραχωδών πλανητών τύπου “υπερ-Γης” σε κοντινή απόσταση από το άστρο τους, πιστεύεται ότι είναι απομεινάρια πλανητών όπως ο HD 189733b, μετά την πλήρη εξάτμιση της ατμόσφαιρας τους. [3]

 Σημειώσεις

 [1] Ο HD 189733b είναι ένας “καυτός Δίας” σε τροχιά γύρω από το άστρο HD 189733A, σε απόσταση περίπου 60 ετών φωτός από την Γη. Οι πλανήτες τύπου καυτού Δία είναι αέριοι γίγαντες με τροχιά πολύ κοντά στο άστρο τους. Ο HD 189733b βρίσκεται πολύ κοντά στο άστρο του, περίπου το ένα τριακοστό της απόστασης Γης - Ηλίου, φθάνοντας έτσι σε θερμοκρασίες 1000 βαθμών Κελσίου. Μια περιφορά γύρω από το άστρο του διαρκεί μόνο 53 ώρες και έχει 10% περισσότερη μάζα από τον Δία. Ακόμη και ο Ερμής, ο κοντινότερος πλανήτης στον Ήλιο, βρίσκεται σε δεκαπλάσια απόσταση απ’ ότι ο HD 189733b. Ο πλανήτης έχει μια θολή ατμόσφαιρα που αποτελείται κυρίως από υδρογόνο, η οποία διαχέει τα μικρότερα μήκη κύματος, που σημαίνει ότι φαίνεται γαλάζια. Το άστρο του, HD 189733A, έχει το 80% της μάζας και λίγο παραπάνω από τα τρία τέταρτα της διαμέτρου του Ήλιου, είναι 800 βαθμούς ψυχρότερο και ελαφρά πιο κοκκινωπό στο χρώμα. Είναι μέρος διπλού αστρικού συστήματος μαζί με το αστέρι HD 189733B (δεν πρέπει να συγχέεται με τον πλανήτη, HD 189733b), το οποίο είναι αρκετές χιλιάδες φορές πιο μακριά και πολύ μικρότερο από το HD 189733A και έτσι δεν έχει καμιά επίδραση στον πλανήτη.

 [2] Η μέθοδος παρατήρησης των εξωπλανητών λέγεται μέθοδος της διάβασης, επειδή εκμεταλλεύεται την διάβαση του πλανήτη μπροστά από τον δίσκο του μητρικού του άστρου. Μόνο ένα μικρό ποσοστό εξωπλανητών μπορούν να μελετηθούν με την μέθοδο της διάβασης, καθώς απαιτεί το τροχιακό επίπεδο του πλανήτη να φαίνεται εντελώς πλευρικά από την δική μας προοπτική. Εκεί όπου έχει εφαρμογή η μέθοδος είναι ένα πολύ ισχυρό εργαλείο. Οι παρατηρήσεις έγιναν με τον φασματογράφο του Hubble, ο οποίος αναλύει το φως του άστρου στα επιμέρους χρώματα του, όπως ένα πρίσμα. Οι σχετικές φωτεινότητες των διαφορετικών χρωμάτων του φωτός φέρουν πολλές πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων των αποτυπωμάτων των ειδών, των ιδιοτήτων, της ποσότητας και ακόμη της κίνησης των αερίων τα οποία διαπέρασε. Σε αυτήν την περίπτωση, η ομάδα ερευνούσε για υδρογόνο (το κύριο συστατικό της ατμόσφαιρας του HD 189733b) το οποίο διέφυγε από την ατμόσφαιρα του.

 [3] Οι υπερ-Γαίες είναι είναι μια κατηγορία από βραχώδεις εξωπλανήτες, παρόμοιοι με την Γη, αλλά με αρκετές φορές περισσότερη μάζα. Υπερ-Γαίες που βρίσκονται στην βιώσιμη ζώνη του άστρου τους (εκεί όπου η θερμοκρασία επιτρέπει το νερό να βρίσκεται σε υγρή μορφή), θεωρούνται καλοί υποψήφιοι για την ύπαρξη ζωής. Οι εξωπλανήτες Kepler-10b και CoRoT-7b χαρακτηρίζονται ως υπερ-Γαίες, αλλά είναι πολύ κοντά στα άστρα τους για να διατηρήσουν νερό σε υγρή μορφή. Θεωρούνται σαν τα πετρώδη απομεινάρια πλανητών σαν τον HD 189733b που έχουν χάσει όλη την ατμόσφαιρα τους από εξάτμιση.

ΟΦΑ/ spacetelescope.org

www.ofa.gr

Ένα παιχνίδι της προοπτικής: τυχαία ευθυγράμμιση μιμείται μια κοσμική σύγκρουση

 Μια εικόνα από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble απεικονίζει με εξαιρετική λεπτομέρεια ένα ζεύγος επικαλυπτόμενων γαλαξιών γνωστών ως NGC 3314. Αν και φαίνονται ότι βρίσκονται σε διαδικασία σύγκρουσης, αυτό είναι απλά ένα παιχνίδι προοπτικής: οι γαλαξίες βρίσκονται στην ίδια θέση λόγω της οπτικής μας γωνίας 

 Οι γαλαξίες NGC 3314A και Β μπορεί να μοιάζουν ότι βρίσκονται σε σύγκρουση, στην πραγματικότητα όμως η απόσταση μεταξύ τους είναι εκατομμύρια έτη φωτός. Η φαινομενική γειτνίαση τους οφείλεται στην προοπτική.

 Πως το γνωρίζουμε; Η μεγαλύτερη ένδειξη για το κατά πόσον οι γαλαξίες αλληλεπιδρούν είναι συνήθως τα σχήματά τους. Οι τεράστιες βαρυτικές δυνάμεις που εμπλέκονται στις γαλαξιακές συγχωνεύσεις είναι αρκετές για να παραμορφώσουν ένα γαλαξία πολύ πριν την πραγματική σύγκρουση.

 Παραμορφώνοντας έτσι έναν γαλαξία δεν αλλοιώνεται μόνο η δομή του, αλλά προκαλείται και σχηματισμός νέων άστρων, ενδεικτικά του οποίου είναι τα φωτεινά γαλάζια άστρα και τα λαμπρά νεφελώματα.

 Στην περίπτωση αυτή παρατηρούμε μια παραμόρφωση του κοντινότερου γαλαξία, NGC 3314A, η οποία όμως είναι παραπλανητική. Το παραμορφωμένο σχήμα του γαλαξία, ιδιαίτερα ορατό κάτω και δεξιά του πυρήνα, όπου διακρίνονται ζώνες θερμών γαλάζιων άστρων να εκτείνονται έξω από τους σπειροειδείς βραχίονες δεν οφείλεται στην αλληλεπίδραση με τον γαλαξία στο βάθος.

 Μελέτες της κίνησης των δύο γαλαξιών δείχνουν ότι και οι δύο είναι σχετικά αδιατάρακτοι και ότι κινούνται ανεξάρτητα μεταξύ τους. Αυτό σημαίνει ότι δεν είναι, και δεν υπήρξαν ποτέ, σε οποιαδήποτε πορεία σύγκρουσης. Το στρεβλό σχήμα του NGC 3314A είναι πιθανό να οφείλεται στην επίδραση ενός άλλου γαλαξία, ίσως του κοντινού NGC 3312, ορατού προς τα βόρεια σε εικόνες μεγαλύτερου πεδίου.

 Η τυχαία ευθυγράμμιση των δύο γαλαξιών είναι περισσότερο από αξιοπερίεργη. Επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο που οι δύο γαλαξίες φαίνονται σε εμάς.

 Για παράδειγμα οι λωρίδες σκόνης του NGC 3314B εμφανίζονται σαφώς πιο φωτεινές από εκείνες του NGC 3314A. Αυτό δεν οφείλεται στο γεγονός ότι ο γαλαξίας δεν διαθέτει σκόνη, αλλά επειδή αυτές φωτίζονται από τα άστρα στο προσκήνιο. Σε αντίθεση η σκόνη του NGC 3314A σκιαγραφείται από το φως των άστρων του NGC 3314B.

 Τέτοιες ευθυγραμμίσεις γαλαξιών βοηθούν τους αστρονόμους να μελετήσουν τον βαρυτικό μικροεστιασμό (gravitational microlensing), ένα φαινόμενο που εμφανίζεται όταν αστέρια σε ένα γαλαξία προκαλούν μικρές διαταραχές στο φως που προέρχεται από ένα πιο μακρινό γαλαξία. Πράγματι, οι παρατηρήσεις του NGC 3314, που είχαν σαν αποτέλεσμα αυτή την εικόνα, διεξήχθησαν προκειμένου να διερευνηθεί το φαινόμενο αυτό.

 Το μωσαϊκό καλύπτει ένα εκτεταμένο πεδίο, αρκετές φορές μεγαλύτερο από μια μεμονωμένη έκθεση της κάμερας ACS (Advanced Camera for Surveys) του Hubble. Χάρη στο μεγάλο χρόνο έκθεσης, μεγαλύτερο από μία ώρα σε συνολικό χρόνο έκθεσης για κάθε καρέ, εκτός από τον NGC 3314, είναι ορατοί και άλλοι μακρινοί γαλαξίες στο βάθος.

ΟΦΑ/ spacetelescope.org

www.ofa.gr

To Hubble παρατηρεί φωτεινό νεφέλωμα σε νάνο γαλαξία

 Αν και δεν διαθέτει τους κομψούς σπειροειδείς βραχίονες όπως πολλοί μεγάλοι γαλαξίες, ο NGC 2366 φιλοξενεί ένα λαμπρό νεφέλωμα, φυτώριο νέων άστρων και επιπλέον βρίσκεται αρκετά κοντά ώστε να μπορούμε να τα διακρίνουμε. 

 Το κεντρικό τμήμα του NGC 2366 διακρίνεται να διατρέχει διαγώνια την εικόνα, ενώ το πιο εμφανές χαρακτηριστικό είναι το μεγάλο νεφέλωμα πάνω δεξιά στην εικόνα, γνωστό και ως NGC 2363.

 Στην εικόνα διακρίνεται και ένας μακρινός σπειροειδής γαλαξίας (με κιτρινωπό χρώμα) ο οποίος είναι ορατός μέσα από τον NGC 2366. Αυτό συμβαίνει επειδή οι γαλαξίες δεν είναι συμπαγή αντικείμενα αλλά υπάρχει αρκετός άδειος χώρος ανάμεσα στα αστέρια τους.

 Ο γαλαξίας βρίσκεται σε απόσταση περίπου 10 εκατομμυρίων ετών φωτός, στον αστερισμό της Καμηλοπάρδαλης. Ανήκει στην ίδια κατηγορία μεγέθους με τα Μαγγελανικά Νέφη, τους γαλαξίες δορυφόρους του Γαλαξία μας, ενώ η έλλειψη σαφούς σχήματος τον κατατάσσει στους ακανόνιστους γαλαξίες.

 Αν και νάνος διαθέτει αρκετά γιγαντιαία μπλε άστρα (οι διάσπαρτες γαλάζιες κουκκίδες), μάρτυρες της πρόσφατης έντονης αστρογένεσης, η οποία ευθύνεται και για την λάμψη του νεφελώματος NGC 2363.

 Σε πλούσιες με αέρια περιοχές αστρογένεσης, η υπεριώδης ακτινοβολία των νέων και μεγάλων μπλε άστρων διεγείρει το υδρογόνο κάνοντας το να λάμπει. Εκτός από το NGC 2363 στην εικόνα διακρίνονται και άλλα μικρότερα τέτοια νεφελώματα εκπομπής.

 Το χρώμα τους είναι στην πραγματικότητα κόκκινο, η φωτογράφιση όμως από το Hubble μέσω πράσινου και υπέρυθρου φίλτρου τους αποδίδει γαλάζια απόχρωση.

ΟΦΑ / spacetelescope.org

www.ofa.gr

Η πανοραμική ματιά του Hubble σε μια ταραγμένη περιοχή αστρογένεσης

 Αρκετά εκατομμύρια άστρα συναγωνίζονται για την προσοχή μας στην εικόνα από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble της περιοχής 30 Doradus, τμήμα του νεφελώματος της Ταραντούλας όπου δημιουργούνται νέα άστρα. 

 Η περιοχή αστρογένεσης 30 Doradus είναι η λαμπρότερη στην γειτονιά του Γαλαξία μας και φιλοξενεί μερικά από τα μεγαλύτερα άστρα που έχουν παρατηρηθεί ποτέ. Βρίσκεται σε απόσταση 170.000 ετών φωτός, στο Μεγάλο Νέφος του Μαγγελάνου, ενός μικρού γαλαξία, δορυφόρου του δικού μας Γαλαξία. Καμιά περιοχή στον δικό μας Γαλαξία δεν είναι τόσο μεγάλη και τόσο παραγωγική όσο η 30 Doradus.

 Η εικόνα δημοσιεύεται για την επέτειο των 22 χρόνων του Hubble και αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα μωσαϊκά που δημιουργήθηκε από φωτογραφίες του Hubble από τις κάμερες Wide Field Camera 3 και Advanced Camera for Surveys σε συνδυασμό με παρατηρήσεις του τηλεσκοπίου 2,2 μέτρων MPG του ESO, το οποίο ανιχνεύει περιοχές με ιονισμένο υδρογόνο και οξυγόνο.

 Η συνολική μάζα των άστρων είναι εκατομμύρια φορές αυτή του Ήλιου στην εικόνα που καταλαμβάνει μια περιοχή 650 ετών φωτός στην οποία περιέχονται μερικά από τα πιο πληθωρικά άστρα, ένα από τα πιο γρήγορα περιστρεφόμενα άστρα και το μεγαλύτερο σε μάζα και ταχύτητα αστέρι-φυγάς.

 Το νεφέλωμα βρίσκεται αρκετά κοντά στην Γη, έτσι ώστε το Hubble μπορεί να παρατηρήσει ξεχωριστά τα αστέρια του δίνοντας έτσι σημαντικές πληροφορίες για την γέννηση και την εξέλιξή τους. Πολλοί μικροί γαλαξίες διαθέτουν τέτοιες περιοχές αστρογένεσης, αλλά η 30 Doradus στο Μεγάλο Νέφος του Μαγγελάνου είναι η μοναδική που μπορούμε να ερευνήσουμε με λεπτομέρεια. Η έντονη δραστηριότητα στο νεφέλωμα πιθανόν να οφείλεται και στην εγγύτητα του με τον συνοδό γαλαξία του, το Μικρό Νέφος του Μαγγελάνου.

 Η εικόνα αποκαλύπτει τα στάδια της αστρογένεσης, περιλαμβάνοντας άστρα από εμβρυακή ηλικία που βρίσκονται σε σκοτεινά κουκούλια σκόνης μέχρι άστρα που πεθαίνουν νεαρά σε εκρήξεις σουπερνόβα. Η περιοχή 30 Doradus είναι ένα εργοστάσιο παραγωγής άστρων που λειτουργεί σε τρελούς ρυθμούς για εκατομμύρια χρόνια. Η εικόνα περιλαμβάνει αστρικά σμήνη ηλικιών από 2 εκατομμύρια έως 25 εκατομμύρια χρόνια.

 Το λαμπερό κόσμημα της περιοχής είναι το γιγάντιο αστρικό σμήνος NGC 2070 ηλικίας 2-3 εκατομμυρίων ετών και περιλαμβάνει περίπου 500 χιλιάδες άστρα, με πολλά από αυτά να έχουν τεράστια μάζα. Ο πυκνός πυρήνας του, γνωστός ως RMC 136 περιλαμβάνει μερικά από τα πιο ογκώδη άστρα στο κοντινό μας Σύμπαν, με μάζα περισσότερη από 100 φορές αυτή του Ήλιου.

 Τα ογκώδη αυτά άστρα σχηματίζουν βαθιές κοιλότητες στο υλικό που βρίσκεται γύρω τους μέσω χειμάρρων υπεριώδους ακτινοβολίας η οποία διαλύει το υδρογόνο από τα νέφη από τα οποία γεννήθηκαν αυτά τα άστρα. Η εικόνα αποκαλύπτει ένα φανταστικό τοπίο από στήλες, προεξοχές και κοιλότητες. Εκτός από την διάλυση του νέφους η δραστηριότητα προκαλεί νέα αστρογένεση μέσω της πρόσκρουσης ακτινοβολίας σε πυκνές περιοχές αερίων.

 Τα χρώματα προέρχονται από τα θερμά αέρια που κυριαρχούν στην περιοχή. Το κόκκινο σηματοδοτεί το υδρογόνο και το μπλε το οξυγόνο.

ΟΦΑ - spacetelescope.org

www.ofa.gr

Τα λαμπερά κοσμήματα του Messier 9

 Το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble μας προσφέρει την πιο λεπτομερή έως τώρα εικόνα του Messier 9, ενός σφαιρωτού σμήνους κοντά στο κέντρο του Γαλαξία. Αν και αθέατο στο γυμνό μάτι το σμήνος, το Hubble διακρίνει περισσότερα από 250.000 άστρα. 

 Το Messier 9 είναι σφαιρωτό σμήνος, δηλαδή μια σχεδόν σφαιρική συγκέντρωση άστρων 25.000 έτη φωτός μακριά από την Γη και τόσο κοντά στο κέντρο του Γαλαξία μας ώστε η βαρυτική επίδραση του παραμορφώνει το σχήμα του σμήνους.

 Τα σφαιρωτά σμήνη πιστεύεται ότι φιλοξενούν μερικά από τα πιο ηλικιωμένα άστρα στον Γαλαξία μας και σχηματίστηκαν όταν το Σύμπαν ήταν πολύ νέο. Εκτός από την ηλικία τους, περίπου διπλάσια του Ήλιου, τα άστρα του Messier 9 έχουν και διαφορετική σύνθεση καθώς δεν περιέχουν τόσα πολλά βαρέα στοιχεία όπως το άστρο μας.

 Ειδικότερα τα στοιχεία που είναι καθοριστικής σημασίας για την ζωή στη Γη, όπως το οξυγόνο και ο άνθρακας, καθώς και ο σίδηρος που βρίσκεται στον πυρήνα της, είναι πολύ σπάνια στο Messier 9 και σε άλλα σμήνη όπως αυτό. Αυτό συμβαίνει διότι τα βαρύτερα στοιχεία δημιουργήθηκαν σταδιακά στους πυρήνες άστρων και σε εκρήξεις υπερκαινοφανών (σουπερνόβα). Την εποχή που δημιουργήθηκαν όμως τα άστρα του Messier 9 υπήρχαν στο σύμπαν πολύ μικρές ποσότητες των στοιχείων αυτών.

 Το Messier 9, όπως υποδηλώνει και το όνομά του, ανακαλύφθηκε από τον γάλλο αστρονόμο Charles Messier το 1764. Ακόμη και με τα πιο προηγμένα τηλεσκόπια της εποχής δεν μπορούσε να αναλυθεί το φως του σμήνους σε ξεχωριστά αστέρια, έτσι ο Messier ταξινόμησε το αντικείμενο ως νέφος. Μόνο αργότερα κατά το 18ο αιώνα οι αστρονόμοι και κυρίως ο William Herschel μπόρεσε να παρατηρήσει ξεχωριστά αστέρια στο σμήνος.

 Η αντίθεση μεταξύ των σύγχρονων οργάνων και των οργάνων της εποχής του Messier είναι μεγάλη. Το Hubble στην πιο λεπτομερή εικόνα του σμήνους που παρήγαγε, μπορεί και ξεχωρίζει άστρα ακόμη και στον συνωστισμένο πυρήνα του σμήνους. Περισσότερα από 250.000 βρίσκονται εστιασμένα στον ανιχνευτή της κάμερας ACS (Advanced Camera for Surveys) σε μια εικόνα που καλύπτει ένα πεδίο όσο το κεφάλι μιας καρφίτσας στην άκρη του χεριού.

 Εκτός από την ανάλυση σε ξεχωριστά άστρα, στην εικόνα είναι εμφανής και η διαφορά στο χρώμα των άστρων. Το χρώμα κάθε άστρου είναι συνδεδεμένο με την θερμοκρασία του. Αντίθετα απ ότι θα περίμενε κανείς, όσο πιο κόκκινο είναι ένα άστρο τόσο πιο ψυχρό είναι, και όσο πιο μπλε τόσο πιο θερμό. Το ευρύ φάσμα των αστρικών θερμοκρασιών διακρίνεται σαφέστατα από την ευρεία παλέτα των χρωμάτων στην εικόνα του Hubble.

 Και η γειτονιά του Messier 9 παρουσιάζει ενδιαφέρον καθώς περιλαμβάνει δυο μεγάλα σκοτεινά νεφελώματα τα οποία αποτελούνται από μεσοαστρική σκόνη. Νοτιοανατολικά του Messier 9 βρίσκεται το Barnard 259 ενώ δυτικά το Barnard 64. Και τα δύο είναι ορατά σε εικόνες ευρέως πεδίου του σφαιρωτού σμήνους

ΟΦΑ
spacetelescope.org

www.ofa.gr

Αστρονόμοι ανακαλύπτουν κβάζαρς που λειτουργούν σαν βαρυτικοί φακοί

Με τη βοήθεια του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble, αστρονόμοι ανακάλυψαν αρκετούς γαλαξίες που περιέχουν κβάζαρ (ενεργοί γαλαξιακοί πυρήνες) οι οποίοι δρουν σαν βαρυτικοί φακοί, ενισχύοντας και παραμορφώνοντας την εικόνα γαλαξιών που κρύβονται πίσω τους.  Τα κβάζαρ συγκαταλέγονται στα φωτεινότερα αντικείμενα του σύμπαντος, ξεπερνώντας κατά πολύ σε λαμπρότητα τους γαλαξίες που τα φιλοξενούν, αντλώντας ενέργεια από υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες.  Για τον εντοπισμό του σπάνιου συνδυασμού κβάζαρ και γαλαξία που λειτουργούν σαν ένας βαρυτικός φακός, οι αστρονόμοι επέλεξαν 23.000 φάσματα κβάζαρ από την έρευνα Sloan Digital Sky Survey (SDSS) και έψαξαν για φασματικά ίχνη γαλαξιών που βρίσκονται σε μεγαλύτερη απόσταση αλλά στην ίδια γραμμή θέασης. Μόλις εντοπίστηκαν οι υποψήφιοι γαλαξίες, το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble ερεύνησε για βαρυτικά τόξα και δακτυλίδια (σημειώνονται με βέλος στην εικόνα) τα οποία είναι αποτέλεσμα του βαρυτικού εστιασμού  ΟΦΑ / hubblesite.org

www.ofa.gr

Το Hubble παρατηρεί την ζωή και τον θάνατο σε ένα σφαιρωτό σμήνος

Μια νέα εικόνα του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble δείχνει το σφαιρωτό σμήνος NGC 1846 το οποίο βρίσκεται στην άλω του Μεγάλου Νέφους του Μαγγελάνου, έναν συνοδό νάνο γαλαξία του δικού μας Γαλαξία, ορατό μόνο από το νότιο ημισφαίριο.

Το πιο ενδιαφέρον σημείο της εικόνας, εκτός από τους γαλαξίες που διακρίνονται στο μακρινό υπόβαθρο, είναι μια μικρή πράσινη κηλίδα η οποία υποδηλώνει την ύπαρξη ενός πλανητικού νεφελώματος, το οποίο πιθανόν ανήκει στο σφαιρωτό σμήνος.

Τα πλανητικά νεφελώματα είναι επεκτεινόμενα κελύφη ιονισμένων αερίων που αποβάλλονται κατά το τέλος της ζωής μερικών άστρων, όταν αυτά γίνονται ερυθροί γίγαντες. Χωρίς αυτά τα στρώματα αερίων, ο πυρήνας του άστρου εκτίθεται και εκπέμπει υπεριώδη ακτινοβολία η οποία ιονίζει τα αέρια κάνοντας τα να λάμπουν. Το πράσινο χρώμα οφείλεται στον ιονισμό του οξυγόνου που υπάρχει στα στρώματα αυτά.

Τα πλανητικά νεφελώματα είναι ένα σχετικά βραχύβιο φαινόμενο, που διαρκεί λίγες δεκάδες χιλιάδες χρόνια, σε σύγκριση με την τυπική διάρκεια ζωής ενός αστέρα, που φτάνει τα δισεκατομμύρια χρόνια

Αν και δεν είναι απόλυτα σίγουρο αν το πλανητικό νεφέλωμα ανήκει στο σφαιρωτό σμήνος ή είναι μια τυχαία ευθυγράμμιση, μετρήσεις που έγιναν συγκλίνουν στην πρώτη περίπτωση. Το σμήνος και το πλανητικό νεφέλωμα βρίσκονται σε απόσταση 160 χιλιάδων ετών φωτός από την Γη.

Πηγή: http://hubblesite.org/

www.ofa.gr

Το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble φωτογραφίζει κοσμικές φυσαλίδες

Πολλές από τις διάσημες εικόνες του Hubble δείχνουν συνήθως κομψούς σπειροειδείς ή ελλειπτικούς γαλαξίες, τα σχήματα των οποίων είναι αντιπροσωπευτικά για γαλαξίες μεγάλου μεγέθους. Οι μικρότεροι σε μέγεθος, όπως ο ακανόνιστος γαλαξίας Holmberg II, εμφανίζουν μεγάλη ποικιλομορφία και είναι δύσκολο να ταξινομηθούν. Το ακαθόριστο σχήμα αυτού του γαλαξία είναι διάστικτο από μεγάλες λαμπερές φυσαλίδες αερίου, όπως απεικονίζεται στην εικόνα από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble.

Οι περίπλοκοι φωτεινοί θύλακες αερίου στον γαλαξία Holmberg II είναι αποτέλεσμα της έντονης ζωής πολλών γενεών αστέρων. Αστέρες με μεγάλη μάζα δημιουργούνται σε περιοχές με μεγάλη πυκνότητα αερίων και κατά την διάρκεια της ζωής τους απωθούν αυτό το υλικό μέσω των ισχυρών αστρικών ανέμων τους. Στο τέλος της ζωής τους εκρήγνυνται σαν σουπερνόβα και τα κρουστικά κύματα εκσφενδονίζονται με μεγάλες ταχύτητες ανεβάζοντας την θερμοκρασία του αερίου και δημιουργούν τους λεπτούς σχηματισμούς που βλέπουμε σήμερα.

Ο γαλαξίας Holmberg II αποτελεί ένα μωσαϊκό πυκνών περιοχών αστρογένεσης και εκτεταμένων περιοχών χαμηλής πυκνότητας μεγέθους χιλιάδων ετών φωτός. Ανήκοντας στην κατηγορία των νάνων γαλαξιών ο Holmberg II δεν εμφανίζει ούτε σπείρες, όπως ο Γαλαξίας μας, ούτε πυκνό φωτεινό πυρήνα όπως οι ελλειπτικοί γαλαξίες. Σε αυτό το περιβάλλον χαμηλής βαρυτικής επίδρασης, οι φωτεινοί σχηματισμοί που παρατηρούνται, διατηρούν το σχήμα τους για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Αν και μικρός σε μέγεθος εμφανίζει ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά. Το ασυνήθιστο σχήμα του τον έχει συμπεριλάβει στον Άτλαντα των Παράξενων Γαλαξιών του Halton Arp (Halton Arp’s Atlas of Peculiar Galaxies). Ο γαλαξίας φιλοξενεί μια πολύ φωτεινή πηγή ακτίνων Χ στο μέσο των τριών φυσαλίδων στο άνω δεξιό τμήμα της εικόνας. Η πηγή της έντονης ακτινοβολίας δεν είναι ακόμη γνωστή, ωστόσο πιθανολογείται η ύπαρξη μιας μεσαίου μεγέθους μαύρης τρύπας η οποία απορροφά υλικό από την γύρω περιοχή.

Η εικόνα είναι σύνθεση εκθέσεων στο ορατό και στο εγγύς υπέρυθρο τμήμα του φάσματος από την κάμερα ACS (Advanced Camera for Surveys) του Hubble.

http://www.spacetelescope.org/news/heic1114/

© Όμιλος Φίλων Αστρονομίας • www.ofa.gr

Καφέ της Επιστήμης: Διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble: 20 χρόνια μοναδικής συνεισφοράς στην εξερεύνηση του Σύμπαντος

Με τη συνεργασία του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης, του Βρετανικού Συμβουλίου και του Κέντρου Διάδοσης Επιστημών και Μουσείου Τεχνολογίας ΝΟΗΣΙΣ συνεχίζεται η πραγματοποίηση των «Καφέ της Επιστήμης»  και, όπως πάντα, σας προσκαλούν να απολαύστε τον καφέ σας και να συζητήσετε με τους ειδικούς, επιστημονικά ζητήματα που προκαλούν το ενδιαφέρον μας.

Διαγωνισμός Hubble Pop Culture Contest

Η Ευρωπαΐκή Υπηρεσία Διαστήματος ESA, για να γιορτάσει τα 20 χρόνια προσφοράς του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble, διοργανώνει τον διαγωνισμό Hubble Pop Culture Contest.

Βρείτε και φωτογραφίστε ένα αντικείμενο (βιβλίο, εξώφυλλο cd, πίνακα ζωγραφικής κ.α.) στο οποίο έχει αποτυπωθεί μια εικόνα από το διαστημικό τηλεσκόπιο και στείλτε την φωτογραφία σας μέχρι την 1 Ιουνίου 2010.

Σκοπός του διαγωνισμού είναι να αναδειχθεί η επιρροή του διαστημικού τηλεσκοπίου στην σύγχρονη κουλτούρα.
Αναμεσα στα δώρα βρίσκονται ένα iPod με το λογότυπο της ESA, πόστερ με φωτογραφίες από το Hubble, βιβλία και DVD.

Περισσότερες λεπτομέρειες και οι όροι του διαγωνισμού βρίσκονται στην διεύθυνση http://www.spacetelescope.org/projects/20anniversary/hubblepopculture/

1990-2010: 20 Χρόνια Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble

Ένα "απόκρυφο βουνό" αποκαλύπτει ένα αστρικό φυτώριο

Η απόκοσμη φωτογραφία για τα 20 χρόνια λειτουργίας του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble μοιάζει βγαλμένη από μυθιστόρημα φαντασίας.
Απαθανατίζει την χαοτική δραστηριότητα σε μια στήλη αερίων και σκόνης, ύψους τριών ετών φωτός, η οποία διαλύεται από την επίδραση της ακτινοβολίας γειτονικών άστρων. Και στο εσωτερικό της επικρατεί έντονη δραστηριότητα, καθώς νέα άστρα γεννιούνται και εκτοξεύουν πίδακες αερίων σε αντίθετες κατευθύνσεις.
Οι πίδακες, γνωστοί ως ΗΗ 901 και ΗΗ902, είναι τα σημάδια της αστρογένεσης και προκαλούνται από τους στροβιλιζόμενους δίσκους αερίων που εναποθέτουν υλικά στην επιφάνεια των νέων άστρων.
Το σκηνικό είναι στημένο 7,500 έτη φωτός μακριά, στον νότιο αστερισμό της Τρόπιδος και η εικόνα χρειάστηκε 22 ώρες συνολικής έκθεσης μέσω διαφορετικών φίλτρων για να δημιουργηθεί.

© NASA, ESA, M. Livio and the Hubble 20th Anniversary Team (STScI)

Η εικόνα παρουσιάστηκε στο κοινό της πόλης για πρώτη φορά κατά την διάρκεια του αστροπάρτυ του Ομίλου, το Σάββατου 24 Απριλίου στην παραλία της Θεσσαλονίκης. Η εκδήλωση έγινε σε συνεργασία με το ESO (European South Observatory) και την ESA (European Space Agency) η οποία λειτουργεί σε συνεργασία με την NASA το διαστημικό τηλεσκόπιο.
Μαζί με τον ΟΦΑ επιλέχθηκαν 99 ακόμη αστρονομικοί οργανισμοί, φορείς και σύλλογοι σε όλοι την Ευρώπη για να φιλοξενούν στους χώρους τους την ιστορική αυτή φωτογραφία.
Η εικόνα θα βρίσκεται μόνιμα σε έκθεση στα γραφεία του Ομίλου.

1990-2010: 20 Χρόνια Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble

Το Hubble φωτογραφίζει την Σελήνη

Εκτός από τους μακρινούς γαλαξίες και νεφελώματα το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble γύρισε την ματιά του και στον δορυφόρο της Γης, την Σελήνη. Την ώρα που ο φασματογράφος του τηλεσκοπίου σκόπευε σε ένα μέρος της Σελήνης για ν' αναλύσει το ηλιακό φως, μέσω της αντανάκλασης του στην επιφάνεια της (το Hubble δεν μπορεί να στοχεύσει απ' ευθείας στον Ήλιο), η κάμερα του στόχευσε στον επιβλητικό κρατήρα Κοπέρνικο, διαμέτρου 93 χιλιομέτρων.
Η διακριτική της ικανότητα προσφέρει ανάλυση μέχρι 85 μέτρα στην επιφάνεια της Σελήνης.

Αποκάλυψη της φωτογραφίας για τα 20 χρόνια του Hubble

O Όμιλος Φίλων Αστρονομίας επιλέχθηκε, μαζί με άλλους 99 αστρονομικούς συλλόγους και ιδρύματα της Ευρώπης, να φιλοξενήσει την επετειακή εικόνα για τα 20 χρόνια του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble.
Η αποκάλυψή της στο κοινό θα γίνει κατά την διάρκεια του αστροπάρτυ του Σαββάτου 24 Απριλίου μετά τις 8 το βράδυ.

1990-2010: 20 Χρόνια Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble

Πως δημιουργούνται οι έγχρωμες εικόνες από το Hubble.

Η δημιουργία μιας έγχρωμης εικόνας από το διαστημικό τηλεσκόπιο δεν είναι μιά απλή υπόθεση. Οι ηλεκτρονικοί αισθητήρες του τηλεσκοπίου δεν αντιλαμβάνονται το χρώμα, αντιλαμβάνονται μόνο την ένταση του φωτός σε διαβαθμίσεις του γκρί από λευκό έως μαύρο. Η τελική έγχρωμη εικόνα είναι ένας συνδυασμός πολλών μονοχρωματικών και μέσω διαφορετικών φίλτρων εκθέσεων.
Το κάθε φίλτρο επιτρέπει ακτινοβολία πολύ συγκεκριμένης συχνότητας να αποτυπωθεί στους αισθητήρες καταγράφοντας τις πληροφορίες που αντιστοιχούνσε αυτήν την συχνότητα. Κατόπιν κάθε μονοχρωματική εικόνα χρωματίζεται διαφορετικά και όλες μαζί συνδυάζονται σε μια τελική έγχρωμη φωτογραφία. Τα χρώματα της τελικής εικόνας δεν αντιστοιχούν στα πραγματικά χρώματα του αντικειμένου (λέγονται και ψευδοχρώματα), αλλά ενισχύουν τις λεπτομέρειες του και μας βοηθούν να κατανοήσουμε τα χαρακτηριστικά του μιας και περιλαμβάνουν πληροφορίες από το υπεριώδες και το υπέρυθρο τμήμα του φάσματος και όχι μόνο από το ορατό.

Η δημιουργία της εικόνας του γαλαξία NGC 1512:

1) Οι μονοχρωματικές εικόνες από τις διαφορετικές κάμερες του Hubble, που αντιστοιχούν σε διαφορετικό μέρος του φάσματος:


2) Ο χρωματισμός των εικόνων ανάλογα με την θέση τους στο φάσμα:


3) Ο συνδυασμός όλων των παραπάνω και η τελική εικόνα του γαλαξία:

1990-2010: 20 Χρόνια Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble, oι πρώτες φωτογραφίες του Hubble:

20 Μαΐου 1990, δεξιά φαίνεται ένα μέρος της πρώτης εικόνας από την Wide Field/Planetary Camera του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble.

Αριστερά το ίδιο τμήμα του ουρανού φωτογραφημένο από το τηλεσκόπιο 100 ιντσών (2,5 μέτρων) του αστεροσκοπείου Las Campanas στην Χιλή

Δεξιά φαίνεται ακόμη ένα μέρος της πρώτης εικόνας από την Wide Field/Planetary Camera του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble.

Αριστερά το ίδιο τμήμα του ουρανού φωτογραφημένο από το τηλεσκόπιο 100 ιντσών (2,5 μέτρων) του αστεροσκοπείου Las Campanas στην Χιλή.

Το αντικείμενο είναι ένας διπλός αστέρας που διακρίνεται καθαρά μόνο στην εικόνα του Hubble.